محمود الشهابي الخراساني

150

ادوار فقه ( فارسي )

وجهى كه فقهاء و محققان از مفسران در اين آيه گفته‌اند اينست كه خطاب در آيه به اولياء است تا اموال يتامى را پيش از بلوغ و رشد آنها نگهدارى كنند . از جملهء پنج فائده كه فاضل در ذيل اين آيه ياد كرده اينست كه با اين كه از جملهء * ( فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً ) * محجور بودن سفيه معلوم مىگردد در اين آيه مستقل و منفرد آورده شده تا معلوم گردد كه « سفه » خود به خود علتى است مستقل براى حجر خواه در كودك باشد يا در بالغ و خواه به تبع كودكى باشد يا پس از بلوغ و رشد طريان يابد ( ابو حنيفه در اين مسأله مخالفت كرده و بالغ عاقل را كه سفيه باشد محجور نمىكند ) به اين آيه بر وجوب تكسب بمال « مولَّى عليه » به اندازهء استفادهء نفقه از آن و بر مندوب بودن زائد بر اندازهء نفقه نيز استدلال شده است . حجر بر عبد به آيهء 75 ، از سورهء نحل * ( ضَرَبَ الله مَثَلًا عَبْداً مَمْلُوكاً لا يَقْدِرُ عَلى شَيْءٍ ) * بر دو حكم استدلال شده است . 1 - حجر بر مملوك در تصرفاتش ، 2 - عدم مالكيت او گر چه مولايش او را تمليك كند . راجع به حكم دوم اختلافاتى است كه موافقان ، مطلوب خود را از قرآن مجيد به آيهء 27 از سورهء روم * ( ضَرَبَ لَكُمْ مَثَلًا مِنْ أَنْفُسِكُمْ هَلْ لَكُمْ مِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ مِنْ شُرَكاءَ فِي ما رَزَقْناكُمْ فَأَنْتُمْ فِيه سَواءٌ . . ) * و مخالفان نظر خود را از قرآن مجيد به آيهء 22 از سورهء نور * ( وَأَنْكِحُوا الأَيامى مِنْكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَإِمائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ الله مِنْ فَضْلِه . . ) * كه اغناء متفرع بر مالك شدنست ، تأييد كرده‌اند .