محمود الشهابي الخراساني

94

ادوار فقه ( فارسي )

4 - آيهء 35 ، از سورهء مائده * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا الله وَابْتَغُوا إِلَيْه الْوَسِيلَةَ وَجاهِدُوا فِي سَبِيلِه لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ) * 5 - آيهء 125 ، از سورهء نحل * ( ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِه وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ ) * « 1 » از اين آيه و آيهء 134 از سورهء طه * ( لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولًا فَنَتَّبِعَ آياتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَنَخْزى ) * چنين استفاده شده كه محاربه و مقاتله با كفار و بغاة جايز نيست مگر پس از دعوت به مجالس اسلام و اقامهء حجت بر ايشان پس واجب است پيش از آغاز جنگ و قتال براى دعوت بطريق حكمت ( برهان ) يا موعظهء حسنه ( خطابه ) يا جدال احسن ( جدل ) با رعايت استعداد افهام و عقول و افراد كه « أمرنا معاشر الانبياء ان نكلَّم الناس على قدر عقولهم » دست به كار شوند اگر از اين راه نشد آنگاه ناگزير به كار قتال پردازند . 6 - آيهء 106 ، از سورهء نحل * ( مَنْ كَفَرَ بِالله مِنْ بَعْدِ إِيمانِه إِلَّا مَنْ أُكْرِه وَقَلْبُه مُطْمَئِنٌّ بِالإِيمانِ وَلكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ الله وَلَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ ) *

--> « 1 » فاضل مقداد گفته است علت تقديم خطابه ( موعظه حسنه ) بر جدل ( جدل احسن ) در اين آيه شريفه اينست كه چون انتفاع برندگان به خطابه غالب مردم مىباشند پس بيشترند از اين رو مقدم داشته شده يا اين كه « واو » افاده ترتيب نمىكند . در اين مورد در حاشيهء كنز العرفان مطلبى بدين مفاد نوشته‌ام .