محمود الشهابي الخراساني
89
ادوار فقه ( فارسي )
زيرا خدا به شما يكى از دو طايفه را وعده كرده است و اينك به آن رسيديد . بهر حال آيهء دوازدهم در اين زمينه وارد گرديده كه يكى از دو طايفه : صاحب شوكت و قدرت يعنى نفير و قريش ، يا غير صاحب قدرت و شوكت يعنى كاروان و عير نصيب است و گر چه مسلمين دوست دار بى قدرت و شوكت باشند ليكن خدا چون قطع دابر كافرين و اثبات حق را مىخواهد مسلمين را بر صاحب شوكت مستولى خواهد ساخت . فاضل مقداد ، پس از تفسير اين آيه و تفصيل مفاد آن ، چنين افاده كرده است « گر چه در اين آيه چيزى از فقه جهاد و احكام آن نيست ليكن من آن و قصه اش را يكى به پيروى از پيشينيان و ديگر براى نقل معجزهاى كه از پيغمبر ( صلَّى الله عليه و آله و سلَّم ) صدور يافته آوردم » . 13 - آيهء 61 ، از سورهء انفال * ( وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها وَتَوَكَّلْ عَلَى الله إِنَّه هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ) * . مفاد آيه ، لزوم ميل به مسالمت و مصالحه است در موردى كه مشركان به مسالمت و صلح قائل گردند . ابن عباس اين حكم را به آيه 29 از سورهء توبه * ( قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالله وَلا بِالْيَوْمِ الآخِرِ ) * و حسن و مجاهد و قتاده به آيهء 5 از سورهء توبه * ( فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ ) * منسوخ دانستهاند ليكن بيشتر آن را منسوخ ندانسته و از جمله دلائل منسوخ نبودن آن را اين قرار دادهاند كه آيهء * ( فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ . . ) * در سال نهم از هجرت نزول يافته و آن را پيغمبر صلَّى الله عليه و آله و سلَّم به مكه فرستاده و بعد از آن با اهل نجران مصالحه كرده كه دو هزار حله : هزار حله در ماه صفر و هزار ، حله در ماه رجب بدهند .