الشيخ الطبرسي ( مترجم : عابدي )

199

الآداب الدينية للخزانة المعينية ( عربي - فارسي )

تعريف آداب از أمير مؤمنان على عليه السلام نقل شده كه فرمودند : « بهترين زيور براي انسان ادب است » ، ونيز فرمود : « ادب باعث رشد فهم وثمر دادن ذهن است » . حفظ حد واندازه هر چيزى وتجاوز ننمودن از آن را ادب آن چيز گويند . مثلا زبان انسان بايد چيزى را كه باعث خوارى وذلت انسان است نگويد بنا بر اين اگر كسى فحش وناسزا مىگويد چون زبان أو حدّ ومرز خود را رعايت نكرده از ادب زبان خارج شده ومىتوان أو را بىادب ناميد . اما أو بىاخلاق يا بد اخلاق نيست . زبيدى گويد : « حقيقت ادب همان دعا است . سپس گويد استادم از اساتيد خود نقل كرده كه ادب ملكه اى است كه صاحب خود را از آنچه ناپسند بوده وباعث خوارى مىگردد باز مىدارد ، فيومى نيز در « المصباح المنير » گويد : « ادب تمرين دادن نفس به ارزشهاى اخلاقى است . وابو زيد انصارى گفته است : هر ورزش پسنديدهء كه انسان را داراى فضيلتى نمايد ادب ناميده مىشود ، وكتاب تهذيب نيز شبيه آن را گفته است . و در كتاب التوشيح آمده است كه : ادب بكارگيرى سخن يا عمل پسنديده است . ونيز بدست آوردن هر چه نيكو شمرده مىشود ونيز تعظيم نسبت به افراد برتر ، ونرمى نسبت به افراد پايين را ادب گويند . وخفاجى در كتاب عنايه از شرح ادب الكاتب جواليقى نقل كرده است كه از نظر لغت ، اخلاق پسنديده و انجام دادن خوبيها را ادب نامند . و در ميان مسلمانان اصطلاح جديد پديد آمده كه به علوم عربى نيز ادب گفته مىشود » .