و تمام اديان الهى وقوانين شرع مقدس ، همين هدف تربيت انسان را تعقيب مىكنند وتلاش آنها براي رسيدن به اين هدف ومقصد ارزشمند است . پس هر كس همت وتلاش خود را تنها معطوف به اصلاح بدن خود نمايد در واقع از حقيقت انسانيت خارج شده ، همچنان كه اگر كسى تمام تلاش خود را مصروف آخرت كرده و به اصلاح بدن خود توجه نكند نيز به كمال خود نمىرسد . بنا بر اين لازم است انسان دو چشم خود را گشوده و با يكى دنيا و بدن خود را ديده وبهره خود را از آن بگيرد ، و با ديگرى به آخرت و مسائل روحى خود بنگرد . لازم به ذكر است كه هر كدام از جسم و روح بر ديگرى تأثير مىگذارد ، در روايتى نيز آمده است : « از ما نيست كسى كه به جهت آخرت ، دنياى خود را ترك گويد ، ونيز كسى كه به جهت دنيا از دين خود دست بكشد » ، از قديم گفته شده : « عقل سالم در بدن سالم است » . از اينجاست كه مىبينيم احكام دين مقدس اسلام منحصر به مسائل روحى نبوده بلكه هر كدام از جسم و روح را شامل مىشوند ، و هر مسلمانى نيز بايد به جسم و روح خود انديشيده و مسائل آنها را مدّ نظر داشته باشد . بله روشن است كه ارزش جسم و روح يكسان نبوده و آنها در يك مرتبه نيستند وهنگام تعارض هميشه صلاح روح مقدم بر بدن است . با توجه به آنچه گذشت معلوم شد كه انسان داراى دو بعد مجرد ومادى يا روح و بدن است ، و بايد يك علم به تربيت جسم أو پرداخته ، وعلم ديگرى به رشد و تربيت روحى أو توجه كند . « آداب » متصدّى مسائل مربوط به بدن وجسم است و آن را تربيت مىكند ، و « اخلاق » متكفّل مسائل روحى است . و اما احكام شرعى و فقهى دين گاهى ناظر به آداب است و گاهى به اخلاق .