اين تفسير در حديثى از امام صادق ع نيز نقل شده است ( 1 ) . سپس مىافزايد : « و قسم به پدر و فرزندش » ( * ( وَوالِدٍ وَما وَلَدَ ) . ) * در اينكه منظور از اين « پدر » و « فرزند » كيست ؟ تفسيرهاى متعددى ذكر كرده‌اند : نخست اينكه : منظور از « والد » ابراهيم خليل و از « ولد » اسماعيل ذبيح است و با توجه به اينكه در آيه قبل به شهر « مكه » سوگند ياد شده و مىدانيم ابراهيم و فرزندش بنيانگذار كعبه و شهر مكه بودند اين تفسير بسيار مناسب به نظر مىرسد بخصوص اينكه عرب جاهلى نيز براى حضرت ابراهيم و فرزندش اهميت فوق العاده اى قائل بود ، و به آنها افتخار مىكرد و بسيارى از آنها نسب خود را به آن دو مىرساندند . ديگر اينكه : منظور آدم و فرزندانش مىباشد . سوم اينكه : منظور آدم و پيامبرانى هستند كه از دودمان او برخاسته‌اند . و چهارم اينكه : منظور سوگند به هر پدر و فرزندى است ، چرا كه مساله تولد و بقاء نسل انسانى در طول ادوار مختلف ، از شگفتانگيزترين بدايع خلقت است ، و خداوند مخصوصا به آن سوگند ياد كرده است . جمع ميان اين چهار تفسير نيز بعيد نيست هر چند تفسير اول از همه مناسبتر به نظر مىرسد . سپس به چيزى مىپردازد كه هدف نهايى اين سوگندها است ، مىفرمايد « مسلما ما انسان را در رنج آفريديم » ( * ( لَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسانَ فِي كَبَدٍ ) * ) .

--> ( 1 ) « مجمع البيان » جلد 10 صفحه 493 .