ترجمه : 11 - ولى او ( انسان ناسپاس ) از آن گردنه مهم بالا نرفت ! 12 - و تو نمىدانى آن گردنه چيست ؟ 13 - آزاد كردن برده است ! 14 - يا اطعام كردن در روز گرسنگى . 15 - يتيمى از خويشاوندان را . 16 - يا مستمندى به خاك افتاده را . 17 - سپس از كسانى بوده باشد كه ايمان آورده ، و يكديگر را به شكيبايى و رحمت توصيه مىكنند . 18 - آنها اصحاب اليمين هستند ( و نامه اعمالشان را به دست راستشان مىدهند ) . 19 - و كسانى كه آيات ما را انكار كرده‌اند افرادى شومند و نامه اعمالشان به دست چپشان داده مىشود . 20 - بر آنها آتشى است فرو بسته ( كه راه فرارى از آن نيست ) . تفسير : گردنه صعب العبور ! به دنبال ذكر نعمتهاى بزرگى كه در آيات قبل آمده بود در آيات مورد بحث بندگان ناسپاس را مورد ملامت و سرزنش قرار مىدهد كه چگونه با داشتن آن همه وسائل سعادت راه نجات را نپيموده‌اند ، نخست مىفرمايد : « اين انسان ناسپاس از آن گردنه بزرگ بالا نرفت » * ( ( فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ ) ) * ( 1 ) .

--> ( 1 ) ظاهر اين است كه « لا » در اين جمله « نافيه » و « خبريه » است ، و اينكه بعضى آن را به معنى نفرين و يا استفهاميه دانسته‌اند ، بسيار بعيد به نظر مىرسد ، تنها اشكالى كه در اينجا وجود دارد اين است كه « لا » هنگامى كه بر سر فعل ماضى در آيد غالبا تكرار مىشود ، همانطور كه در آيه 31 سوره قيامت مىخوانيم : * ( فَلا صَدَّقَ وَلا صَلَّى ) * : « نه صدقه داد و نه نماز گذارد » در حالى كه در آيه مورد بحث تكرار نشده ، ولى چنان كه مرحوم « طبرسى » در « مجمع البيان » آورده گاه بدون تكرار نيز استعمال مىشود ، « فخر رازى » و « قرطبى » در تفسيرهاى خود از بعضى از بزرگان ادبيات عرب نقل كرده‌اند كه اگر « لا » به معنى « لم » باشد تكرار لازم نيست ، اين احتمال را نيز داده‌اند كه در اينجا در تقدير تكرار شده : فلا اقتحم العقبة و لا فك رقبة و لا اطعم فى يوم ذى مسغبة » .