الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
453
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
و تواريخ وجود دارد ، تا آنجا كه « بهشت شداد » و باغهاى « ارم » به صورت ضرب المثل درآمده ، ولى اين داستانها به « اساطير » شبيه تر است ، اساطيرى كه ريشه اى از واقعيت دارد ، اما پيرامون آن شاخ و برگهاى زيادى درست كردهاند . سپس به سراغ دومين گروه طغيانگر از اقوام پيشين مىرود و مىفرمايد : « آيا نديدى پروردگارت با قوم ثمود چه كرد ، همان قومى كه صخرههاى عظيم را در وادى مىبريدند » و از آن خانهها و كاخها مىساختند ( * ( وَثَمُودَ الَّذِينَ جابُوا الصَّخْرَ بِالْوادِ ) * ) . قوم « ثمود » از قديمىترين اقوامند و پيامبرشان « صالح » ع بود ، و در سرزمينى بنام « وادى القرى » ميان « مدينه » و « شام » زندگى داشتند ، تمدنى پيشرفته و زندگانى مرفه ، و صاحب ساختمانهاى عظيم و پيشرفته بودند . بعضى گفتهاند : ثمود نام پدر قبيله بود كه به آن نام ناميده شدهاند ( 1 ) . « جابوا » در اصل از « جوبة » ( بر وزن توبه ) به معنى زمين پست گرفته شده ، سپس به معنى قطع و بريدن هر قطعه زمينى آمده است ، و پاسخ كلام را از اين رو « جواب » ناميدهاند كه گويى هوا را قطع مىكند و از دهان گوينده به گوش شنونده مىرسد ( يا به اين جهت كه سؤال را قطع كرده و به آن پايان مىدهد ) . به هر حال منظور در اينجا بريدن قطعات كوهها ، و ايجاد خانههاى مطمئن است ، همانگونه كه در آيه 82 سوره « حجر » در باره همين قوم ثمود
--> ( 1 ) « ثمود » از نظر ريشه لغت از ماده « ثمد » ( بر وزن نمد ) به معنى آب كمى است كه ماده نداشته باشد و مثمود ( به كسى مىگويند كه از او زياد مطالبه اموال كنند به اندازه اى كه اموالش نقصان پذيرد ، بعضى نيز اين كلمه را عجمى مىدانند ( مفردات راغب ) .