فجر به معنى طلوع سپيده صبح است . و اما « ليال عشر » ( شبهاى دهگانه ) مشهور همان شبهاى دهگانه ذى الحجه است كه شاهد بزرگترين و تكاندهنده ترين اجتماعات عبادى سياسى مسلمين جهان است . اين معنى در حديثى از « جابر بن عبد اللَّه انصارى » از پيغمبر اكرم ص نقل شده است » . بعضى نيز آن را به ده شب آخر ماه مبارك رمضان كه شبهاى قدر در آن است تفسير كرده‌اند . و بعضى آن را به شبهاى آغاز ماه محرم . جمع ميان اين تفسيرهاى سه گانه نيز كاملا ممكن است . در بعضى از رواياتى كه اشاره به بطون قرآن مىكند فجر به وجود حضرت مهدى ع و ليال عشر به ده امام قبل از او ، و « شفع » كه در آيه بعد مىآيد به حضرت « على » و « فاطمه زهرا » ع تفسير شده است . به هر حال سوگند به اين شبهاى دهگانه به هر تفسيرى كه باشد دليل بر اهميت فوق العاده آنها است چرا كه هميشه سوگند به امور مهمه ياد مىكنند ( 2 ) جمع ميان معانى نيز ممكن است . سپس سوگندها را ادامه داده مىافزايد : « قسم به زوج و فرد » ( * ( وَالشَّفْعِ وَالْوَتْرِ ) * ) .

--> ( 1 ) « تفسير ابو الفتوح رازى » جلد 12 صفحه 74 . ( 2 ) گرچه « ليال عشر » در اينجا به صورت « نكره » ذكر شده ، ولى با توجه به اينكه نكره در اينجا براى بيان عظمت است معنى عهدى پيدا مىكند و اشاره به آن شبهاى مخصوص است كه در بالا ذكر شد .