الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
435
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
اين احتمال نيز وجود دارد كه استثناى « منقطع » باشد كه تقريبا مفهوم « بلكه » دارد ، و معنى جمله چنين مىشود ، بلكه كسانى كه رويگردان شوند و كافر گردند خداوند بر آنها مسلط است ، يا خداوند آنها را به عذاب اكبر مجازات مىكند . از ميان اين تفاسير دو تفسير مناسبتر است نخست اينكه استثنا متصل باشد و به جمله « * ( لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرٍ ) * » بازگردد ، و اشاره به توسل به زور در مقابل زورگويان باشد ، و يا منفصل و به معنى مشمول عذاب الهى نسبت به كافران لجوج باشد . منظور از عذاب اكبر « عذاب آخرت » است در برابر « عذاب دنيا » كه عذاب كوچك و كم اهميت نسبت به آن است ، همانگونه كه در آيه 26 سوره « زمر » مىخوانيم : فَأَذاقَهُمُ اللَّه الْخِزْيَ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَلَعَذابُ الآخِرَةِ أَكْبَرُ : « خداوند خوارى را در زندگى اين دنيا به آنها چشانيد ، و عذاب آخرت اكبر است اگر مىدانستند » . اين احتمال نيز وجود دارد كه مراد از « عذاب اكبر » قسمت شديدترى از عذاب قيامت و دوزخ باشد ، زيرا عذاب همه مجرمان در دوزخ يكسان نيست . و در پايان اين سوره با لحنى تهديد آميز مىگويد : « مسلما بازگشت آنها به سوى ما است » ( * ( إِنَّ إِلَيْنا إِيابَهُمْ ) * ) . و بعد مىافزايد : « سپس مسلما حساب آنها بر ما است » ( * ( ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا حِسابَهُمْ ) * ) . و اين در حقيقت نوعى دلدارى و تسلى خاطر به پيامبر ص است كه در