در اينجا اين سؤال مطرح است كه سوره اعلى سوره مكى است ، و در مكه نه زكات فطر مقرر شده بود ، و نه روزه ماه مبارك ، و نه مراسم نماز عيد فطر . در پاسخ اين سؤال بعضى گفته‌اند كه هيچ مانعى ندارد آغاز اين سوره در مكه نازل شده باشد و پايانش در مدينه . اين احتمال نيز قويا وجود دارد كه تفسير فوق از قبيل بيان يك مصداق روشن و تطبيق آيه بر فرد واضح است . بعضى نيز « تزكيه » را در اينجا به معنى دادن صدقه مالى دانسته‌اند . مهم اين است كه « تزكيه » معنى وسيعى دارد كه همه اين مفاهيم را در بر مىگيرد ، هم پاكسازى روح از آلودگى شرك ، و هم پاكسازى از اخلاق رذيله ، و هم پاكسازى عمل از محرمات ، و هر گونه ريا ، و هم پاكسازى مال و جان به وسيله دادن زكات در راه خدا ، زيرا طبق آيه خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِها : « از اموال آنها صدقه اى ( زكات ) بگير تا آنها را به وسيله آن پاكسازى و تزكيه كنى » دادن زكات سبب پاكى روح و جان است . بنا بر اين ، تمام تفسيرها ممكن است در معنى گسترده آيه جمع باشد . قابل توجه اينكه : در آيات فوق نخست سخن از تزكيه و بعد ذكر پروردگار و سپس نماز است . به گفته بعضى از مفسران مراحل عملى مكلف سه مرحله است : نخست « ازاله عقائد فاسده از قلب » سپس « حضور معرفة اللَّه و صفات و اسماء او در دل » و سوم « اشتغال به خدمت » آيات فوق در سه جمله كوتاه اشاره به اين سه مرحله كرده است ( 1 ) . اين نكته نيز قابل توجه است كه « نماز » را فرع بر « ذكر پروردگار » مىشمرد ، اين به خاطر آن است كه تا به ياد او نيفتد و نور ايمان در دل او پرتو افكن

--> ( 1 ) « تفسير فخر رازى » جلد 31 صفحه 147 .