الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
332
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
البته تناسب اين آيه با آيات قبل ايجاب مىكند كه اشاره به شهود روز قيامت باشد ، اعم از پيامبر اسلام ص يا ساير پيامبران نسبت به امتهاى خود ، و ملائكه و فرشتگان و اعضاء پيكر آدمى و شب و روز ، و مانند آنها ، و « مشهود » انسانها يا اعمال آنها است . و به اين ترتيب بسيارى از تفاسير فوق درهم ادغام مىشود و در يك مجموعه با يك مفهوم وسيع خلاصه مىگردد . ولى تفسيرهايى مانند روز « جمعه » و روز « عرفه » و روز « عيد » از اين معنى جدا است ، هر چند آنها نيز از شهود روز محشر و گواهان اعمال انسانها هستند ، بلكه هر يك از اين ايام پر اجتماع خود صحنه اى از رستاخيز در اين دنيا محسوب مىشود . با توجه به اين بيان روشن مىشود كه ميان تفاسير فوق تضادى وجود ندارد ، و ممكن است در مفهوم گسترده « شاهد » و « مشهود » جمع باشد ، و اين از نشانههاى عظمت قرآن است كه مفاهيمى چنان گسترده دارد كه تفسيرهاى زيادى را در خود جاى مىدهد ، چرا كه « شاهد » هر گونه گواه را شامل مىشود ، و « مشهود » هر چيزى را كه بر آن گواهى مىدهند ، و اينكه هر دو به صورت « نكره » ذكر شده است اشاره به عظمت اين شاهد و مشهود است كه در تمام تفسيرهاى بالا به خوبى منعكس مىباشد . نكته قابل توجه اينكه پيوند ظريفى در ميان اين قسمتهاى چهارگانه از يك سو ، و مطلبى كه براى آن سوگند ياد شده از سوى ديگر وجود دارد ، آسمان و ستارگان درخشان و برجهاى موزونش همگى نشانه نظم و حساب است و « يوم موعود » صحنه روشنى از حساب و كتاب ، و شاهد و مشهود نيز وسيله اى است براى رسيدگى دقيق به اين حساب ، وانگهى همه اين سوگندها براى آن است كه به شكنجه گران ظالم هشدار دهد اعمال آنها در برابر مؤمنان راستين