آن هم بشرى كه هرگز درس نخوانده بود ، و در يك محيط تاريك و ظلمانى و مملو از خرافات پرورش يافته بود . منظور از « سجده » در اينجا خضوع و تسليم و اطاعت است ( 1 ) و سجده معروف كه پيشانى را در آن بر زمين مىگذارند يكى از مصداقهاى اين مفهوم كلى است ، و شايد به همين دليل در بعضى از روايات آمده است كه وقتى پيامبر ص اين آيات را تلاوت فرمود سجده كرد . البته طبق فتاواى معروف فقهاى اهل بيت ع اين سجده از سجده‌هاى مستحبّ قرآن است ، و مذاهب چهارگانه اهل تسنن همه آنها سجده را به هنگام تلاوت اين آيه واجب مىدانند ، جز « مالك » كه معتقد است بعد از پايان سوره بايد سجده كرد » . در آيه بعد مىافزايد : « بلكه كافران پيوسته آيات الهى و معاد و رستاخيز را تكذيب مىكنند » ( * ( بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُكَذِّبُونَ ) * ) . به كار بردن « فعل مضارع » در اينجا كه معمولا براى استمرار مىآيد گواه براى معنى است كه آنها در تكذيبهاى خود اصرار داشتند ، اصرارى كه از روح لجاج و عناد سرچشمه مىگرفت ، تكذيبى كه از نارسايى دلائل حق نبود بلكه به خاطر تعصب و تقليد كوركورانه از نياكان و حفظ منافع مادى و كسب

--> ( 1 ) از جمله شواهد براى اين معنى ، علاوه بر شهادت آيات گذشته و آينده ، اين است كه « سجده » به معنى گذاردن پيشانى بر زمين به هنگام تلاوت قرآن جز در آيات محدودى نه واجب است نه مستحبّ لذا اينكه مىگويد : چرا آنها به هنگام قرائت قرآن سجده نمىكنند گواه بر اين است كه منظور سجده به معنى تسليم در برابر كل قرآن است . ( 2 ) « روح البيان » جلد 1 صفحه 1382 .