را به خسارت ميفكنيد ، با ترازوى صحيح وزن كنيد ، و حق مردم را كم نگذاريد ، و در زمين فساد نكنيد « ( شعراء 181 - 183 ) . و به اين ترتيب كمفروشى و ترك عدالت به هنگام پيمانه و وزن را در رديف فساد در زمين شمرده است ، و اين خود دليلى به ابعاد مفاسد اجتماعى اين اين كار است . و نيز در آيه 7 و 8 سوره الرحمن رعايت عدالت در وزن را همرديف عدالت در نظام آفرينش در عالم جهان هستى گذارده ، مىفرمايد : وَالسَّماءَ رَفَعَها وَوَضَعَ الْمِيزانَ أَلَّا تَطْغَوْا فِي الْمِيزانِ : « خداوند آسمان را برافراشت و ميزان و حساب در همه چيز گذاشت تا شما در وزن و حساب طغيان نكنيد » اشاره به اينكه مساله رعايت عدل در سنجش مساله كوچك و كم اهميتى نيست ، بلكه در حقيقت جزئى از اصل عدالت و نظم كلى حاكم بر سراسر عالم هستى است . و به همين دليل پيشوايان بزرگ اسلام به اين مساله اهميت فراوانى مىدادند ، تا آنجا كه در روايت معروف اصبغ بن نباته آمده است كه مىگويد : از على ع شنيدم كه بر فراز منبر مىفرمود : يا معشر التجار ! الفقه ثم المتجر : « اى گروه تجار ! اول فقه بياموزيد ، و سپس تجارت كنيد » و اين سخن را امام ع سه بار تكرار فرمود . . . و در پايان اين كلام فرمود : التاجر فاجر ، و الفاجر فى النار ، الا من اخذ الحق و اعطى الحق : « تاجر فاجر است و فاجر در دوزخ است مگر آنها كه به مقدار حق خويش از مردم بگيرند و حق مردم را بپردازند » ( 1 ) . و در حديث ديگرى از امام باقر ع نقل شده است : « هنگامى كه امير مؤمنان على ع در كوفه بود همه روز صبح در بازارهاى كوفه مىآمد و بازار به بازار مىگشت و تازيانه اى ( براى مجازات متخلفان ) بر دوش داشت در وسط

--> ( 1 ) كافى جلد 5 باب آداب التجارة حديث 1 .