منظور « دين اسلام » است بعيد به نظر مىرسد چرا كه محور سخن در اين آيات معاد است . سپس براى از ميان بردن عوامل غرور و غفلت و تقويت ايمان به معاد مىافزايد : « بدون شك نگاهبانانى بر شما گمارده شده است » ( * ( وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظِينَ ) * ) ( 1 ) . « نگاهبانانى كه در نزد پروردگار مقرب و محترمند و پيوسته اعمال شما را مىنويسند » ( * ( كِراماً كاتِبِينَ ) * ) . « و از آنچه شما انجام مىدهيد آگاهند ، و همه را به خوبى مىدانند » ( * ( يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ ) * ) . منظور از « حافظين » در اينجا فرشتگانى هستند كه مامور حفظ و نگهدارى اعمال انسانها اعم از نيك و بد هستند كه در آيه 17 سوره ق از آنها تعبير به « رقيب و عتيد » شده است : ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْه رَقِيبٌ عَتِيدٌ : « انسان هيچ سخنى را تلفظ نمىكند مگر اينكه نزد آن فرشته اى است مراقب و آماده براى انجام ماموريت ، و در همان سوره ق در آيه قبل مىفرمايد : إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمِينِ وَعَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ : « به خاطر بياوريد هنگامى را كه دو فرشته راست و چپ كه ملازم شما هستند اعمال شما را تلقى و ثبت مىكنند .

--> ( 1 ) بعضى از مفسران مانند مؤلف « روح البيان » و « روح المعانى » گفته‌اند كه « واو » در اينجا حاليه است ، ولى احتمال استينافيه مناسبتر است .