الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

218

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

آيه فرمود : غره جهله : « جهل و نادانيش او را مغرور و غافل ساخته است » ! ( 1 ) . و از اينجا روشن مىشود هدف اين است كه با تكيه بر مساله ربوبيت و كرم خداوند غرور و غفلت انسان را درهم بشكند ، آن گونه كه بعضى پنداشته‌اند كه هدف تلقين آدمى در زمينه عذر خواهى او است كه در جواب بگويد : كرمت مرا مغرور ساخت . و نيز آنچه از « فضيل بن عياض » نقل شده كه از او سؤال كردند اگر در روز قيامت خداوند تو را به حضور طلبد و از تو بپرسد : * ( ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ ) * ، در جواب چه مىگويى گفت : در جواب مىگويم : غرنى ستورك المرخاة « پرده هايى كه بر گناهان من افكنده بودى مرا غافل و مغرور ساخت » نيز متناسب مفهوم آيه نيست ، بلكه در جهت مخالف هدف اصلى آيه قرار دارد ، چرا كه هدف درهم شكستن غرور و بيدار كردن از خواب غفلت است ، نه پرده جديدى بر پرده‌هاى غفلت افكندن ! بنا بر اين سزاوار نيست آيه را از هدفى كه داشته منحرف سازيم ، و در جهت مخالف آن نتيجه گيرى كنيم . « غرك » از ماده « غرور » در اصل به معنى غفلت به هنگام بيدارى است ، و به تعبير ديگر غفلت در جايى كه انسان بايد غافل نباشد ، و از آنجا كه غفلت گاه سر چشمه « جسارت » و يا « خود برتر بينى » مىشود واژه « غرور » به اين معانى نيز تفسير شده است ، و شيطان را از اين رو « غرور » ( بر وزن شرور ) مىگويند كه انسان را با وسوسه‌هاى خود فريب مىدهد و غافل و مغرور مىكند .

--> ( 1 ) « مجمع البيان » جلد 10 صفحه 449 همين حديث در « در المنثور » و « روح البيان » و « روح المعانى » و « قرطبى » ذيل آيه مورد بحث نقل شده است .