الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
153
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
در پاسخ مىگوئيم : اما اينكه بعضى از ميوهها بالخصوص ذكر شده مانند انگور و زيتون و خرما ( به قرينه درخت نخل ) به خاطر اهميت فوق العاده اى است كه از ميان ميوهها دارند ( 1 ) ، و اما اينكه چرا « فاكهه » ( ميوه ) جداگانه از « حدائق » ( باغها ) ذكر شده ؟ ، ممكن است به خاطر اين باشد كه باغها منافع ديگرى غير از ميوه نيز دارند ، منظره زيبا ، طراوت و هواى سالم و مانند آن از اين گذشته برگ بعضى از درختان و ريشه و پوست بعضى ديگر ، جزء مواد خوراكى هستند ( مانند چاى و دارچين و زنجبيل و امثال آن ) به علاوه برگهاى بسيارى از درختان خوراك مناسبى براى حيوانات است و مىدانيم آنچه در آيات فوق آمده ، هم خوراك انسان را شامل مىشود ، هم خوراك حيوان را . و لذا در آيه بعد كه آخرين آيه مورد بحث است ، مىافزايد : « تا وسيله بهره گيرى شما و چارپايانتان باشد » ( * ( مَتاعاً لَكُمْ وَلأَنْعامِكُمْ ) * ) . « متاع » هر چيزى است كه انسان از آن متمتع و بهره مند مىشود . نكته : مواد غذايى سالم آنچه در اين آيات آمده بود ، هشت نوع از مواد غذايى براى انسان و چارپايان بود ، و جالب اينكه همه آنها ، غذاهاى گياهى و نباتى است ، اين به خاطر اهميتى است كه « گياهان » و « حبوبات » و « ميوهها » در تغذيه انسان دارند ، بلكه غذاى حقيقى انسان همينها است ، و غذاهاى حيوانى در درجه بعد قرار دارد و
--> ( 1 ) درباره اهميت ماده غذايى زيتون و خرما و انگور بحث مشروحى در جلد 11 صفحه 172 به بعد ( ذيل آيه 11 نحل ) آوردهايم .