الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

139

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

مادر قرار دارد كه سر او به طرف بالا و صورتش به پشت مادر و پاى او در قسمت پائين رحم است ، ولى هنگامى كه فرمان تولد صادر مىشود ناگهان واژگونه مىگردد سر او به طرف پائين مىآيد ، و همين موضوع امر تولد را براى او و مادرش سهل و آسان مىكند ، البته گاهى بچه هايى هستند كه از طرف پا متولد مىشوند و مشكلات زيادى براى مادر ايجاد مىكنند . بعد از تولد نيز در مسير نمو و رشد جسمى در دوران كودكى ، و سپس نمو و رشد غرائز ، و بعد از آن رشد در مسير هدايت معنوى و ايمان ، همه را از طريق عقل و دعوت انبياء براى او سهل و آسان ساخته است . چه جمله جامع و جالبى است كه در عين فشردگى به همه اين مسائل اشاره مىكند « * ( ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَه ) * » . اين نكته نيز قابل توجه است كه مىفرمايد : « راه را براى انسان آسان ساخت » و نمىفرمايد : « او را مجبور بر پيمودن اين راه كرد » و اين خود تاكيد ديگرى بر مساله آزادى اراده انسان و اختيار است . سپس به مرحله پايانى عمر انسان بعد از پيمودن اين راه طولانى اشاره مىفرمايد : « بعد او را ميراند و در قبر پنهان نمود » ( * ( ثُمَّ أَماتَه فَأَقْبَرَه ) * ) . مسلما « اماته » ( ميراندن ) كار خدا است ، ولى مساله پنهان ساختن در قبر به ظاهر كار انسان است ، اما از آنجا كه عقل و هوش لازم براى اين كار ، و همچنين وسائل ديگر را خداوند فراهم ساخته اين كار به او نسبت داده شده است . بعضى نيز گفته‌اند منظور از نسبت دادن اين كار به خدا اين است كه او براى انسان قبرى آفريده و آن دل خاك است ، و بعضى نيز اين جمله را به معنى حكم تشريعى و دستور الهى درباره دفن كردن اموات دانسته‌اند .