الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
108
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ إِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغاوِينَ « تو هرگز بر بندگان من تسلط نخواهى يافت مگر گمراهانى كه از تو پيروى مىكنند » ( حجر - 42 ) . نكتهها : 1 - « مقام رب » چيست ؟ قابل توجه اينكه در آيات مورد بحث مىفرمايد : « كسى كه از » مقام « پروردگارش بترسد » نمىفرمايد : « كسى كه از پروردگارش بترسد » در اينكه منظور از « مقام » چيست ؟ در اينجا تفسيرهاى متعددى است : 1 - نخست اينكه منظور « مواقف قيامت » است كه انسان در اين مقامات در پيشگاه خداوند براى حساب متوقف مىشود ( بنا بر اين تفسير ، « مقام ربه » به معنى « مقامه عند ربه » يعنى ايستادن انسان در پيشگاه خدا است ) . 2 - منظور « علم خداوند و مقام مراقبت او » نسبت به همه انسانها است ، همانطور كه در آيه 33 رعد آمده است أَ فَمَنْ هُوَ قائِمٌ عَلى كُلِّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ : « آيا كسى كه بالاى سر همه ايستاده و مراقب اعمال همگان است همچون كسى است كه اين وصف را ندارد » ؟ ! شاهد ديگرى براى اين تفسير حديثى است كه از امام صادق ع نقل شده كه فرمود : من علم ان اللَّه يراه ، و يسمع ما يقول ، و يعلم ما يعلمه من خير او شر فيحجزه ذلك عن القبيح من الاعمال فذلك الذى خاف مقام ربه و نهى النفس عن الهوى : « كسى كه مىداند خدا او را مىبيند و آنچه را مىگويد ، مىشنود و از آنچه از خير و شر انجام مىدهد آگاه است ، و اين توجه او را از اعمال قبيح باز مىدارد ، او كسى است كه از مقام پروردگارش