* ( وَالأَرْضِ وَكانَ اللَّه عَلِيماً حَكِيماً ) * ) . اين سكينه چه بود ؟ باز لازم است در اينجا به داستان « صلح حديبيه » بر گرديم و خود را در فضاى « حديبيه » و در جوى كه بعد از صلح پيدا شد تصور كنيم ، تا به عمق مفهوم آيه آشنا گرديم . پيامبر ص خوابى ديده بود - رويايى الهى و رحمانى - كه با يارانش وارد مسجد الحرام مىشوند ، و به دنبال آن به عزم زيارت خانه خدا حركت كرد ، غالب اصحاب فكر مىكردند تعبير اين خواب و رؤياى صالحه در همين سفر واقع مىشود ، در حالى كه مقدر چيز ديگرى بود اين از يك سو . از سوى ديگر مسلمانان محرم شده بودند و حيوانات قربانى با خود آورده بودند ، اما بر خلاف انتظارشان توفيق زيارت خانه خدا نصيب آنها نشد و پيامبر ص دستور داد در همان حديبيه شتران قربانى را نحر كنند ، و از احرام بيرون آيند ، كارى كه براى آنها بسيار سخت و باورناكردنى بود ، چرا كه آداب و سنن آنها و نيز دستورات اسلام ايجاب مىكرد تا مناسك عمره را انجام ندهند از احرام بيرون نيايند . از سوى سوم در مواد صلحنامه حديبيه مطالبى كه پذيرش آن بسيار سنگين مىنمود ، از جمله اينكه اگر كسى از قريش مسلمان شود و به مدينه پناه آورد مسلمانان او را به خانواده اش تحويل دهند ، اما عكس آن لازم نيست ! از سوى چهارم به هنگام تنظيم صلحنامه قريش حاضر نشدند كلمه « رسول اللَّه » كنار نام محمد ص باشد ، و « سهيل » نماينده قريش با اصرار آن را حذف كرد ، و حتى با نوشتن « بسم اللَّه الرحمن الرحيم » نيز موافقت نكرد ، و اصرار داشت به جاى آن « بسمك اللهم » نوشته شود كه با سنت اهل مكه سازگار بود