نكته‌ها : 1 - پاسخ به چند سؤال مهم در اينجا سؤالات زيادى مطرح شده و مفسران از قديمترين ايام تا كنون به پاسخ اين سؤالات پرداخته‌اند . مخصوصا سه سؤال زير در باره نخستين موهبت الهى يعنى موهبت « مغفرت گناهان گذشته و آينده » مطرح است . 1 - با اينكه پيامبر به حكم مقام عصمت از هر گناهى پاك است منظور از اين جمله چيست ؟ 2 - به فرض كه از اين ايراد صرف نظر كنيم چه ارتباطى ميان « فتح حديبيه » و « آمرزش گناهان » مطرح است . 3 - اگر منظور از جمله « * ( ما تَأَخَّرَ ) * » گناهان آينده است ، چگونه ممكن است گناهى كه صورت نگرفته مورد عفو قرار گيرد ؟ آيا اين اجازه ارتكاب گناه در آينده نيست ؟ و هر يك از مفسران به نحوى به حل اين اشكالات پرداخته‌اند ، اما براى پى بردن به جامعترين پاسخ و تفسير دقيق اين آيات ذكر مقدمه اى لازم به نظر مىرسد و آن اينكه : مهم اين است كه ما رابطه « فتح حديبيه » را با مساله « آمرزش گناه » پيدا كنيم كه كليد اصلى پاسخ به سؤالات سه گانه فوق در آن نهفته است . با دقت در حوادث و رويدادهاى تاريخى به اين نتيجه مىرسيم : هنگامى كه مكتبى راستين ظاهر مىشود و قد بر مىافرازد ، وفاداران به سنن خرافى كه موجوديت خود را در خطر مىبينند هر گونه تهمت و نسبت ناروا به آن مىبندند ، شايعه‌ها مىسازند ، و دروغها مىپردازند ، گناهان مختلف براى او مىشمرند