الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

70

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

كليات در مورد مسائل حساس و اصولى آن را با مسائل جزئى و محسوس مىآميزد ، و دست انسانها را گرفته و براى پىجويى اين مسائل به تماشاى حوادث گذشته و حال مىبرد ، آيات مورد بحث نيز بعد از گفتگوهاى گذشته پيرامون مبدء و معاد و حسابرسى دقيق اعمال و عواقب شوم طغيان و گناه ، مردم را به مطالعه حالات پيشينيان و از جمله وضع فرعون و فرعونيان دعوت مىكند . نخست مىفرمايد : « آيا آنها روى زمين سير نكردند تا ببينند عاقبت كسانى كه پيش از آنان بودند چگونه بود » ؟ ! ( * ( أَ وَلَمْ يَسِيرُوا فِي الأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ كانُوا مِنْ قَبْلِهِمْ ) * ) . اين تاريخ مدون نيست كه در اصالت و صحت آن ترديد شود ، اين تاريخ زنده اى است كه با زبان بىزبانى فرياد مىكشد ، ويرانه‌هاى قصرهاى تبهكاران ، شهرهاى بلا ديده سركشان ، استخوانهاى پوسيده خفتگان در دل خاك ، و كاخهاى مدفون شده در زمين ، جمله‌هاى كوبنده اى هستند كه تاريخ واقعى را بى كم و كاست شرح مىدهند ! سپس مىافزايد : « آنها كسانى بودند كه در قوت و قدرت و به وجود آوردن آثار مهمى در زمين از اينها نيرومندتر بودند « ( * ( كانُوا هُمْ أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَآثاراً فِي الأَرْضِ ) * » . آن چنان حكومت قوى و لشكريان عظيم و تمدن مادى درخشان داشتند كه زندگى مشركان مكه در برابر آنها بازيچه اى بيش نيست ! تعبير به « * ( أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً ) * » هم قدرت سياسى و نظامى آنها را بازگو مىكند و هم قدرت اقتصادى و احيانا قدرت علمى را . تعبير به « * ( آثاراً فِي الأَرْضِ ) * » ممكن است اشاره به پيشرفت عظيم كشاورزى آنها باشد همانگونه كه در آيه 9 سوره روم آمده : أَ وَلَمْ يَسِيرُوا فِي الأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَأَثارُوا الأَرْضَ