الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
491
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
در كتاب « وجوه القرآن » وحى را بر ده وجه شمرده ، و بعضى عدد را از اين هم بيشتر دانستهاند . اما از يك نظر از مجموع موارد استعمال وحى و مشتقات آن مىتوان نتيجه گرفت كه وحى از سوى پروردگار دو گونه است : « وحى تشريعى » و « وحى تكوينى » : « وحى تشريعى » همان است كه بر پيامبران فرستاده مىشد ، و رابطه خاصى ميان آنها و خدا بود كه فرمانهاى الهى و حقايق را از اين طريق دريافت مىداشتند . « وحى تكوينى » در حقيقت همان غرائز و استعدادها و شرائط و قوانين تكوينى خاصى است كه خداوند در درون موجودات مختلف جهان قرار داده است . 2 - حقيقت اسرار آميز وحى در مورد « ماهيت وحى » سخن بسيار گفته شده ، ولى از آنجا كه اين ارتباط مرموز از حدود ادراكات ما خارج است اين بيانات نيز نمىتواند ترسيم روشنى از مساله كند ، و حتى گاه به بيراهه كشانده شده ، آنچه گفتنى است در حقيقت در آيه مورد بحث به صورت فشرده و زيبايى بيان شده است ، و بيش از آن تلاش و كوشش دانشمندان در اين بحث به جايى نرسيده است ، در عين حال لازم است بعضى از تفسيرها را كه فلاسفه قديم و جديد در باره وحى گفتهاند در اينجا ياد آور شويم : الف - تفسير بعضى از فلاسفه قديم آنها روى مقدمات مفصلى معتقد بودند كه وحى عبارت است از اتصال فوق العاده نفس پيامبر با « عقل فعال » كه سايه آن بر عالم « حس مشترك » و « خيال » نيز گسترده مىشود .