جمله دوم از قبيل ذكر عام بعد از ذكر خاص است . در آخرين آيه مورد بحث باز به سراغ مساله صبر و شكيبايى و عفو مىرود تا بار ديگر بر اين حقيقت تاكيد كند كه حق انتقامگيرى و قصاص و كيفر براى مظلوم در برابر ظالم هرگز مانع از مساله گذشت و عفو و بخشش نيست ، مىفرمايد : « اما كسانى كه شكيبايى كنند ، و طرف را مورد عفو قرار دهند اين از كارهاى پر ارزش است » ( * ( وَلَمَنْ صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذلِكَ لَمِنْ عَزْمِ الأُمُورِ ) * ) ( 1 ) . « عزم » در اصل به معنى « تصميم بر انجام كارى » است ، و به اراده محكم اطلاق مىشود ، تعبير به « عزم الامور » ممكن است اشاره به اين باشد كه اين از كارهايى است كه خداوند به آن فرمان داده و هرگز نسخ نمىشود ، و يا از كارهايى است كه انسان بايد نسبت به آن عزم راسخ داشته باشد ، و هر يك از اين دو معنى باشد دليل بر اهميت اين كار است . قابل توجه اينكه مساله « صبر » قبل از « غفران » ذكر شده ، چرا كه اگر صبر و شكيبايى نباشد كار به عفو و گذشت منتهى نمىشود ، زمام نفس از دست انسان بيرون مىرود ، و روى انتقام پافشارى مىكند . بار ديگر اين حقيقت را يادآور مىشويم كه عفو و غفران در صورتى مطلوب است كه از موضع قدرت باشد ، و طرف نيز از آن حسن استفاده نمايد ، تعبير « * ( لَمِنْ عَزْمِ الأُمُورِ ) * » نيز ممكن است همين معنا را تاكيد كند ، چرا كه تصميم گيرى در زمينه اى است كه انسان قادر و توانا بر انجام امرى باشد ، به هر حال عفوى كه جنبه تحميلى از سوى ظالم داشته باشد ، و يا او را در عملش جرىتر و جسورتر سازد هرگز مطلوب نيست .

--> ( 1 ) لام در « لمن صبر » لام قسم و در « * ( لَمِنْ عَزْمِ الأُمُورِ ) * » لام تاكيد است و هر دو بيانگر اهميت اين دستور الهى يعنى عفو است .