الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
432
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
و هر چه درخواست مىكنند به جايى نمىرسد ؟ مىفرمايد : « هر گاه خداوند روزى را براى بندگانش وسعت بخشد در زمين طغيان و سركشى و ستم مىكنند » ( * ( وَلَوْ بَسَطَ اللَّه الرِّزْقَ لِعِبادِه لَبَغَوْا فِي الأَرْضِ ) * ) . « و لذا به مقدارى كه مىخواهد و مصلحت مىبيند روزى را نازل مىكند » ( * ( وَلكِنْ يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ ما يَشاءُ ) * ) . و به اين ترتيب مساله تقسيم روزى بر اساس حساب دقيقى است كه پروردگار در باره بندگان دارد « چرا كه او نسبت به بندگانش آگاه و بيناست » ( * ( إِنَّه بِعِبادِه خَبِيرٌ بَصِيرٌ ) * ) . او پيمانه و ظرفيت وجودى هر كس را مىداند و طبق مصلحت او به او روزى مىدهد ، نه چندان مىدهد كه طغيان كنند ، و نه چندان كه از فقر فريادشان بلند شود . شبيه اين معنى در آيه 6 و 7 سوره علق آمده است إِنَّ الإِنْسانَ لَيَطْغى أَنْ رَآه اسْتَغْنى « انسان طغيان مىكند هر گاه احساس بىنيازى و غنى نمايد » . و به راستى چنين است ، و مطالعه در حال انسانها گواه صادق اين واقعيت است كه وقتى دنيا به آنها روى مىآورد و صاحب زندگى مرفه مىشوند و مسير حوادث بر وفق مراد آنها است ، ديگر خدا را بنده نيستند ، به سرعت از او فاصله مىگيرند ، در درياى شهوات غرق مىشوند ، و آنچه ناگفتنى است آن مىكنند ، و هر گونه ظلم و ستم و فساد را در زمين گسترش مىدهند . در تفسير ديگرى از « ابن عباس » در مورد اين آيه مىخوانيم كه منظور از « بغى » در اينجا ظلم و ستم و طغيان نيست بلكه بغى به معنى طلب است ، يعنى اگر خداوند روزى را براى بندگانش گسترده سازد باز طلب بيشتر مىكنند و هرگز سير نخواهند شد ! ولى تفسير اول كه از سوى بسيارى از مفسران انتخاب شده صحيحتر