اصولا نيازى به احتجاج و استدلال نيست چرا كه حق به قدر كافى واضح شده ، از اين گذشته سرانجام همه ما در يك جا جمع مىشويم و « خداوند ما و شما را در قيامت جمع مىكند » ( * ( اللَّه يَجْمَعُ بَيْنَنا ) * ) ( 1 ) . و قاضى همه ما در آن روز يكى است آرى « بازگشت همه به سوى او است » ( * ( وَإِلَيْه الْمَصِيرُ ) * ) . به اين ترتيب هم خداى ما يكى است ، و هم سرانجام ما يكجاست ، و هم قاضى دادگاه و مرجع امورمان ، و از اين گذشته همه در برابر اعمالمان مسئوليم ، و هيچيك امتيازى بر ديگرى جز به ايمان و عمل پاك نداريم . اين بحث را با ذكر يك حديث جامع پايان مىدهيم : در حديثى از پيغمبر گرامى اسلام ص مىخوانيم : ثلاث منجيات ، و ثلاث مهلكات ، فالمنجيات : العدل فى الرضا و الغضب ، و القصد فى الغنى و الفقر ، و خشية اللَّه فى السر و العلانية ، و المهلكات : شح مطاع ، و هوى متبع ، و اعجاب المرء بنفسه : سه چيز است كه سبب نجات آدمى است ، و سه چيز مايه هلاكت او است : اما سه چيز كه باعث نجات او مىشود : دادگرى و عدالت در حالت خشنودى و غضب است ، و ميانه روى در حالت غنا و فقر ، و ترس از خدا در پنهان و آشكار . و اما سه چيز كه مايه هلاك آدمى است : بخلى است كه انسان از آن پيروى كند ، و هوا و هوس سركش و حاكم ، و خودپسندى است » ( 2 ) .

--> ( 1 ) ضمير متكلم مع الغير در « بيننا » اشاره به پيامبر و مؤمنان است ، و ضمير جمع در « بينكم » اشاره به تمام كفار اعم از اهل كتاب و مشركان مىباشد . ( 2 ) مجمع البيان ذيل آيات مورد بحث و تحف العقول كلمات پيامبر اسلام .