الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
366
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
آنها است . سپس به توصيف ديگرى از افعال او پرداخته مىگويد : « براى شما همسرانى از جنس خودتان قرار داد ، و همچنين از چهارپايان جفتهايى آفريد ، و شما را بدينوسيله تكثير مىكند » ( * ( جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً وَمِنَ الأَنْعامِ أَزْواجاً يَذْرَؤُكُمْ فِيه ) * ) ( 1 ) . اين خود يكى از نشانهاى بزرگ تدبير پروردگار و ربوبيت و ولايت او است كه براى انسانها همسرانى از جنس خودشان آفريده ، كه از يك سو مايه آرامش روح و جان او هستند ، و از سوى ديگر مايه بقاء نسل و تكثير مثل و تداوم وجود او . گرچه قرآن با توجه به خطاب « يذرؤكم » ( شما انسانها را تكثير مىكند ) اين معنى را در مورد انسان بيان داشته ، ولى ناگفته پيداست كه اين حكم از نظر تكثير مثل در مورد چهارپايان و موجودات زنده ديگر نيز جارى است ، در واقع خداوند نخواسته است در يك خطاب جمع كند ، و از مقام والاى او بكاهد ، لذا خطاب را تنها به انسانها كرده ، تا حكم بقيه نيز به تبع انسانها روشن شود . در توصيف سومى كه در اين آيه ذكر شده مىفرمايد : « هيچ چيزى همانند او نيست » ( * ( لَيْسَ كَمِثْلِه شَيْءٌ ) * ) . اين جمله در حقيقت پايه اصلى شناخت تمام صفات خدا است كه بدون توجه به آن به هيچيك از اوصاف پروردگار نمىتوان پى برد ، زيرا خطرناكترين پرتگاهى كه بر سر راه پويندگان طريق « معرفة اللَّه » قرار دارد همان پرتگاه
--> ( 1 ) ضمير « فيه » به « تدبير » يا « جعل ازواج » باز مىگردد - ضمنا « يذرؤ » از ماده « ذرا » ( بر وزن زرع ) به معنى « خلقت و آفرينش » است ، لكن آفرينشى كه با ظاهر ساختن افراد توام باشد ، و به معنى پراكنده ساختن و منتشر نمودن نيز آمده است .