الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
363
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
تفسير : ولى مطلق خدا است از آنجا كه در آخرين آيه بحث گذشته اين واقعيت بيان شده كه هيچ ولى و ياورى جز خداوند نيست ، در آيات مورد بحث براى تاييد اين واقعيت و نفى ولايت غير خدا دلائل زنده اى مطرح مىكند . نخست در لباس تعجب و انكار مىفرمايد : « آيا آنها غير خدا را ولى خود قرار دادند » ؟ ( * ( أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِه أَوْلِياءَ ) * ) ( 1 ) . با اينكه « ولى تنها اوست » ( * ( فَاللَّه هُوَ الْوَلِيُّ ) * ) . پس اگر مىخواهند براى خود ولى و سرپرستى برگزينند بايد خدا را برگزينند . چرا كه دلائل ولايت او با بيان اوصاف كماليه اش در آيات پيشين روشن شد ، خداوندى كه عزيز و حكيم است ، خداوندى كه مالك و على و عظيم است ، پروردگارى كه غفور و رحيم مىباشد اين اوصاف هفتگانه اى كه گذشت خود بهترين دليل براى انحصار ولايت در او است . سپس به دليل ديگرى پرداخته مىگويد : « او است كه مردگان را حيات مىبخشد » ( و هو يحيى الموتى ) . و چون معاد و رستاخيز به دست او است ، و بزرگترين نگرانى انسان چگونگى زندگى او بعد از مرگ است ، بنا بر اين بايد دست به دامن والاى او زد و نه غير او . سپس به ذكر دليل سومى پرداخته ، مىگويد : « او است كه بر هر چيزى قادر و توانا است » ( * ( وَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ) * ) . اشاره به اينكه شرط اصلى « ولى » دارا بودن قدرت است و قادر حقيقى او است .
--> ( 1 ) بعضى از مفسران مانند « زمخشرى » در كشاف و فخر رازى در تفسير كبير « ام » را در اينجا به معنى استفهام انكارى گرفتهاند ، و بعضى مانند طبرسى در « مجمع البيان » و قرطبى در تفسير « الجامع لاحكام القرآن » به معنى « بل » گرفته اند .