الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

36

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

از امام ع در باره تفسير « وَسِعَ كُرْسِيُّه السَّماواتِ وَالأَرْضَ » سؤال كردند ، فرمود : « منظور علم او است » ( 1 ) . و در حديث ديگرى از همان امام ع « عرش » را به معنى علمى كه انبيا را بر آن واقف كرده ، و « كرسى » را به معنى علمى كه هيچكس را از آن آگاه نكرده است تفسير فرموده ( 2 ) . در حالى كه بعضى ديگر از مفسران با الهام گرفتن از روايات ديگرى « عرش » و « كرسى » را به دو موجود عظيم از مخلوقات پروردگار تفسير كرده‌اند . از جمله بعضى گفته‌اند : منظور از عرش مجموعه عالم هستى است . و گاه گفته‌اند مجموعه اين زمين و آسمان در درون كرسى قرار دارد ، بلكه آسمان و زمين در برابر كرسى همچون حلقه انگشترى است در يك بيابان پهناور ، و كرسى در برابر عرش نيز همچون حلقه انگشترى است در يك بيابان وسيع . و گاه « عرش » را بر قلب انبيا و اوصيا و مؤمنان كامل اطلاق كرده‌اند ، چنان كه در حديث آمده است : ان قلب المؤمن عرش الرحمن : « قلب مؤمن عرش بزرگ خدا است » ! ( 3 ) و نيز در حديث قدسى نقل شده است : لم يسعنى سمائى و لا ارضى و وسعنى قلب عبدى المؤمن : « آسمان و زمين من وسعت وجود مرا ندارد ولى قلب بنده مؤمن من جايگاه من است » ! ( 4 ) . اما براى درك حقيقت معنى عرش - البته تا آنجا كه قدرت تشخيص انسان اجازه مىدهد - بهترين راه اين است كه موارد استعمال آن را در قرآن مجيد دقيقا مورد بررسى قرار دهيم : در آيات زيادى از قرآن اين تعبير به چشم مىخورد :

--> ( 1 و 2 ) بحار الانوار جلد 58 صفحه 28 ( حديث 46 و 47 ) . ( 3 و 4 ) بحار الانوار جلد 58 صفحه 39 .