الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
333
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
ذكر آنها صرفنظر كرديم . آخرين آيه اين سوره ، سرچشمه اصلى بدبختيهاى اين گروه مشرك و فاسد و ظالم را بيان كرده ، مىگويد : « آگاه باشيد كه آنها از ملاقات پروردگار و رستاخيز در شك و ترديدند » ( * ( أَلا إِنَّهُمْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقاءِ رَبِّهِمْ ) * ) . و چون ايمان به حساب و جزا ندارند دست به هر جنايتى مىزنند ، و تن به هر كار ننگينى مىدهند ، پردههاى غفلت و غرور بر قلب آنها افتاده ، و فراموشى ملاقات پروردگار آنها را از اوج عظمت انسانيت به سقوط كشانده است . اما آنها بايد بدانند كه « خداوند به هر چيزى احاطه دارد » ( * ( أَلا إِنَّه بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ ) * ) . همه اعمال و گفتار و نيات آنها در پيشگاه علمش روشن است ، و تمام آن براى دادگاه بزرگ قيامت ثبت و ضبط خواهد شد . « مريه » ( بر وزن « جزيه » و هم بر وزن « قريه » آمده است ) و به معنى ترديد در تصميمگيرى است ، و بعضى آن را به معنى شك و شبهه عظيم مىدانند ، ريشه اصلى اين لغت را از « مريت الناقه » به معنى فشار دادن پستان شتر بعد از گرفتن شير است ، به اين اميد كه بقايايى در آن باشد ، و چون اين كار با شك و ترديد صورت مىگيرد اين كلمه به معنى « شك و ترديد » آمده است . و اگر به « مجادله » « مراء » گفته مىشود ، نيز به خاطر اين است كه انسان مىكوشد آنچه را در ذهن طرف است بيرون آورد . در حقيقت جمله اخير پاسخى است به بعضى از شبهات كفار در مورد معاد ، از جمله اينكه : چگونه ممكن است اين خاكهاى پراكنده و به هم آميخته شده از هم جدا گردد ؟ و چه كسى مىتواند اجزاى هر انسانى را جمع كند ؟ و از اين گذشته چه كسى آگاه از نيات و اعمال و گفتار همه انسانها در طول تاريخ بشر است .