تفسير : اسرار همه چيز نزد او است در آخرين آيه بحث گذشته سخن از بازگشت اعمال نيك و بد به صاحبان آنها بود كه اشاره ضمنى به مساله ثواب و جزاى روز قيامت داشت . در اينجا اين سؤال براى مشركان مطرح مىشد كه اين قيامت كه مىگويى كى خواهد آمد ؟ ! قرآن در آيات مورد بحث نخست در پاسخ اين سؤال مىگويد : آگاهى بر زمان قيامت مخصوص خدا است « و علم آن تنها به خدا باز مىگردد » ( * ( إِلَيْه يُرَدُّ عِلْمُ السَّاعَةِ ) * ) . هيچ پيامبر مرسل و فرشته مقربى نيز از آن آگاه نيست ، و بايد هم آگاه نباشند ، تا هر لحظه همگان وقوع آن را احتمال دهند و اثر تربيتى خاص اين انتظار در همه مكلفين محفوظ باشد . سپس مىافزايد : نه تنها آگاهى بر زمان قيام قيامت مخصوص خدا است ، علم به اسرار اين عالم و موجودات پنهان و آشكارش نيز از آن او است « هيچ ميوه اى از غلاف خود خارج نمىشود ، و هيچ زن يا حيوان ماده اى باردار نمىگردد ، و حمل خود را بر زمين نمىنهد مگر به علم و آگاهى پروردگار » ( * ( وَما تَخْرُجُ مِنْ ثَمَراتٍ مِنْ أَكْمامِها وَما تَحْمِلُ مِنْ أُنْثى وَلا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِه ) * ) ( 1 ) . نه در عالم گياهان و نه در عالم حيوان و انسان نطفه اى منعقد نمىشود و بارور نمىگردد و تولد نمىيابد مگر به فرمان خداوند بزرگ و به مقتضاى علم و حكمت او . « اكمام » جمع « كم » ( بر وزن جن ) به معنى غلافى است كه روى

--> ( 1 ) « من » در « من ثمرات » و « من انثى » و همچنين در « من شهيد » كه در ذيل آيه مىآيد زائده است كه براى تاكيد آمده .