الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
11
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
( * ( إِلَيْه الْمَصِيرُ ) * ) هفت وصف از اوصاف الهى بيان شده است كه بعضى از « صفات ذات » و بعضى از « صفات فعل » است و مجموعه اى از توحيد و علم و قدرت و رحمت و غضب را بيان مىدارد ، و « عزيز » و « عليم » پايه اى است براى نزول اين كتاب آسمانى ، و « غفران ذنوب » و « قبول توبه » و « شدت عقاب » و « بخشش نعمتها » مقدمه اى است براى تربيت نفوس و پرستش خداوند يگانه اى كه هيچ معبودى جز او نيست . 2 - در ميان اين اوصاف « غافر الذنب » مقدم داشته شده و « ذى الطول ( صاحب نعمت و فضل ) نيز در آخر آمده ، و در اين ميان » شديد العقاب « است . در حقيقت غضبش در ميان دو رحمت قرار گرفته ! ، و از اين گذشته در كنار اين وصف كه حاكى از غضب خداوند است سه وصف از اوصافش كه از رحمت او حكايت دارد بيان شده ، و همه اينها دليل بر اين است كه « رحمتش بر غضبش پيشى گرفته » است ( يا من سبقت رحمته غضبه ) . 3 - جمله « * ( إِلَيْه الْمَصِيرُ ) * » نه تنها اشاره به اين است كه بازگشت همه در قيامت به سوى او است ، بلكه مطلق بودن آن از اين حكايت مىكند كه بازگشت همه امور در اين جهان و آن جهان به سوى او و سلسله همه موجودات به دست او است . 4 - قابل توجه اينكه جمله « لا * ( إِله إِلَّا هُوَ ) * » كه به عنوان آخرين وصف آمده و حكايت از مقام « توحيد عبوديت » و عدم شايستگى غير او براى پرستش مىكند به عنوان آخرين صفت و نتيجه نهايى بيان شده ، و لذا در حديثى از ابن عباس آمده است كه مىگويد : او « غافر الذنب » است براى كسى كه « لا إله الا