خود ما است به آنها گوشزد كرد كه سرى به تاريخ گذشتگان بزنيد و ببينيد همين سخن را ديگران گفتند ، و به چه مصائب و عذابهايى گرفتار شدند - اين يك جواب تاريخى است . سپس در آيه بعد به يك جواب عقلى پرداخته ، چنين مىگويد : « آيا آنها ندانستند كه خداوند روزى را براى هر كس بخواهد گسترده يا تنگ مىسازد » ؟ ! ( * ( أَ وَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّه يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَيَقْدِرُ ) * ) . چه بسيارند افراد شايسته اى كه در زندگى محروم و منزوى هستند ، و چه بسيار افراد ضعيف و ناتوانى كه از هر نظر متنعمند ، اگر پيروزيهاى مادى همگى در سايه تلاش و كوشش خود افراد و لياقتهاى آنها به دست مىآمد نبايد شاهد چنين صحنه هايى باشيم . اين خود مىرساند كه در پشت عالم اسباب دست نيرومند ديگرى است كه آن را طبق برنامه حساب شده اى اداره مىكند . درست است كه انسان بايد در زندگى تلاش و كوشش كند ، درست است كه جهاد و كوشش كليد حل بسيارى از مشكلات است ، اما اين اشتباه بزرگى است كه ما مسبب الاسباب را فراموش كنيم و تنها چشم به اسباب بدوزيم و مؤثر واقعى را خودمان بدانيم . يكى از اسرار ناكام ماندن جمعى از آگاهان لايق ، و كامياب شدن جمعى از جاهلان بىكفايت همين است كه هشدارى براى همه مردم باشد تا در عالم اسباب گم نشوند و تنها بر نيروى شخصى خود تكيه نكنند . لذا در پايان آيه مىافزايد « در اين آيات و نشانه هايى است براى گروهى كه ايمان مىآورند » ( * ( إِنَّ فِي ذلِكَ لآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ) * ) . نشانه هايى براى ذات پاك خدا همانگونه كه امير مؤمنان على ع فرمود :