الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

473

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

اين به خاطر آن است كه « اولا » بتهاى بزرگ معروف عرب نام مؤنث داشته‌اند ( لات - منات و عزى ) « ثانيا » چون آنها معتقد به ضعف و ناتوانى جنس مؤنث بودند ، خداوند با اين بيان مىخواهد ناتوانى بتها را طبق اعتقاد خودشان مجسم سازد ، « ثالثا » چون در ميان بتها موجودات بىروح فراوان بوده و صيغه جمع مؤنث گاه براى موجودات بيجان نيز به كار مىرفته ، لذا در آيه مورد بحث از آن استفاده شده است . اين نكته نيز قابل توجه است كه جمله « * ( عَلَيْه يَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُونَ ) * » بخاطر مقدم شدن « عليه » معنى حصر را مىرساند ، يعنى متوكلان « تنها » بر او تكيه مىكنند . در آيه بعد آنهايى را كه در برابر منطق عقل و و جدان تسليم نيستند با يك تهديد الهى و مؤثر مخاطب ساخته مىفرمايد : به آنها « بگو اى قوم من ! شما بر موضع خود باشيد و هر چه در توان داريد انجام دهيد ، من نيز به وظيفه خود عمل مىكنم ، اما به زودى خواهيد دانست » ( * ( قُلْ يا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلى مَكانَتِكُمْ إِنِّي عامِلٌ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ ) * ) ( 1 ) .

--> ( 1 ) در اينكه « مكانة » از چه ماده اى است ؟ و چه معنى دارد ؟ غالب مفسران و ارباب لغت آن را به معنى محل و جايگاه و منزلت و از ماده « كون » دانسته‌اند ، ولى تصريح مىكنند چون واژه مكان زياد به اين صورت استعمال شده تصور شده « ميم » در آن اصلى است ، و لذا جمع مكسر آن را « امكنه » آورده‌اند ، ولى در « لسان العرب » اين احتمال نيز داده شده كه از ماده « مكنة » و « تمكن » بوده باشد كه به معنى توانايى و قدرت است ، به هر حال در صورت اول مفهوم آيه اين مىشود كه شما بر موضع خود باشيد و در صورت دوم معنى اين مىشود كه هر چه در توان داريد انجام دهيد .