الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
452
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
سخن صدق و حق را بياورد ، و كسى كه آن را تصديق كند پرهيزكاران واقعى آنها هستند « ( * ( وَالَّذِي جاءَ بِالصِّدْقِ وَصَدَّقَ بِه أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ ) * ) . در بعضى از روايات كه از منابع اهل بيت ع نقل شده « * ( وَالَّذِي جاءَ بِالصِّدْقِ ) * » به پيامبر ص تفسير گرديده ، و جمله « * ( وَصَدَّقَ بِه ) * » به على ع تفسير شده است ( 1 ) ولى البته منظور از آن بيان مصداقهاى روشن مىباشد ، زيرا جمله « * ( أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ ) * » ( آنها پرهيزگارانند ) دليل بر عموميت آيه است . از اينجا روشن مىشود كه تفسير آيه فوق به شخص پيامبر ص كه هم آورنده وحى بود و هم تصديق كننده آن نيز بايد از قبيل بيان مصداق باشد نه بيان تمام مفهوم آيه . لذا گروهى از مفسران جمله « * ( وَالَّذِي جاءَ بِالصِّدْقِ ) * » را به تمام پيامبران تفسير كردهاند و جمله « * ( صَدَّقَ بِه ) * » را به پيروان راستين آنها كه مجموع پرهيزگاران جهان را تشكيل مىدهند . تفسير جالب ديگرى در مورد آيه وجود دارد كه از همه گسترده تر و جامعتر است ، هر چند كمتر مورد توجه مفسران واقع شده ، ولى با ظاهر آيات هماهنگتر مىباشد ، و آن اينكه : « * ( الَّذِي جاءَ بِالصِّدْقِ ) * » منحصر به پيامآوران وحى نيست بلكه تمام كسانى را كه مبلغ مكتب آنها و مروج سخنان حق و صدق بودهاند در اين صف قرار دارند ، و در اين صورت هيچ مانعى ندارد كه هر دو جمله بر يك گروه منطبق شود ( همانگونه كه ظاهر تعبير آيه است ، چرا كه « و الذى » تنها يك بار ذكر شده ) . به اين ترتيب سخن از كسانى است كه هم آورنده صدقند و هم عمل كننده به آن ، سخن از آنها است كه مكتب وحى و سخن حق پروردگار را در عالم نشر داده ، و خود به آن مؤمن هستند و عمل مىكنند ، اعم از پيامبران و امامان معصوم
--> ( 1 ) « مجمع البيان » ذيل آيات مورد بحث .