الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
447
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
اهل باطل با يكديگر در اينكه آيا اين حكم عموميت دارد يا نه ميان مفسران گفتگو است : بعضى تصور كردهاند كه اين « مخاصمه » ميان مسلمين و كفار است . بعضى گفتهاند ميان مسلمانان و اهل قبله نيز ممكن است مخاصمه وجود داشته باشد ، و در اينجا از ابو سعيد خدرى حديثى نقل شده كه ما در عصر پيامبر ص هرگز فكر نمىكرديم كه ميان ما مسلمانان مخاصمه اى باشد ، مىگفتيم پروردگار ما يكى ، پيامبر ما يكى ، و دين و آئين ما يكى است ، با اينحال خصومت چگونه ممكن است ؟ تا اينكه روز صفين فرا رسيد و دو گروه كه هر دو به ظاهر مسلمان بودند ( هر چند يكى مسلم واقعى بود و ديگرى مدعى اسلام ) شمشير به روى يكديگر كشيدند ، گفتيم آرى آيه ما را هم شامل مىشود ! ( 1 ) . ولى آيات بعد نشان مىدهد كه اين مخاصمه در ميان پيامبران و مؤمنان از يك سو ، و مشركان و مكذبان از سوى ديگر خواهد بود . در تاريخ اسلام معروف است كه عمر بعد از وفات پيامبر ص مرگ آن حضرت را منكر بود ، و مىگفت ممكن نيست پيامبر ص بميرد ، او به سوى پروردگارش رفته همانگونه كه موسى بن عمران چهل شب از قوم خود غائب شد ، سپس به سوى آنها بازگشت ، و اللَّه رسول خدا نيز باز مىگردد ، همانگونه كه موسى برگشت كسانى كه گمان كنند پيامبر مرده است بايد دست و پايشان قطع شود ! اين سخن به ابو بكر رسيد به سراغ او آمد و بعضى از آيات را كه دلالت بر مرگ پيامبر داشت بر او خواند عمر خاموش شد ، و گفت به خدا سوگند اين اولين بار بود كه اين آيه را شنيدم ( 2 ) .
--> ( 1 ) مجمع البيان جلد 8 صفحه 497 . ( 2 ) سيره ابن هشام جلد 4 صفحه 305 و 306 ( با تلخيص ) اين ماجرا در كامل ابن اثير جلد 2 صفحه 323 و 324 نيز نقل شده است .