طريق بيان اين حقيقت كه اين عالم ، عالم آزادى و امتحان است ، و گروهى سرانجام مستوجب آتشند دلدارى داده ، مىگويد : « آيا تو مىتوانى كسى را كه فرمان عذاب الهى در باره او قطعى و محقق شده نجات دهى ؟ ، آيا مىتوانى كسى را كه در درون آتش است برگيرى و بيرون آورى » ؟ ! ( * ( أَ فَمَنْ حَقَّ عَلَيْه كَلِمَةُ الْعَذابِ أَ فَأَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِي النَّارِ ) * ) ( 1 ) . جمله « * ( حَقَّ عَلَيْه كَلِمَةُ الْعَذابِ ) * » ( فرمان عذاب الهى در باره او محقق شده ) اشاره به آياتى همچون آيه 85 سوره ص است كه در باره شيطان و پيروانش مىگويد : لأَمْلأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكَ وَمِمَّنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ : « بطور مسلم دوزخ را از تو و از پيروان تو پر خواهم كرد » ! بديهى است قطعى شدن فرمان عذاب در باره اين گروه جنبه اجبارى نداشته ، بلكه به خاطر اعمالى است كه مرتكب شده‌اند ، و اصرارى است كه در ظلم و فساد و گناه داشته‌اند ، به گونه اى كه روح ايمان و تشخيص براى هميشه در آنان مرده ، و وجود آنان يكپارچه وجود جهنمى شده ! و از اينجا روشن مىشود جمله « * ( أَ فَأَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِي النَّارِ ) * » : « آيا تو مىتوانى كسى را كه در دل آتش است نجات دهى » ؟ اشاره لطيفى به اين حقيقت است كه دوزخى بودن آنان آن قدر مسلم است كه گويى هم اكنون در دل آتشند ، و مىدانيم چنين كسانى كه تمام راههاى ارتباطى خود را با خدا بريده‌اند راه نجاتى ندارند ، حتى پيغمبر اسلام ص با اينكه « رحمة للعالمين » است ، نمىتواند آنان را از عذاب رهايى بخشد .

--> ( 1 ) اين جمله در حقيقت محذوفى دارد و در تقدير چنين است : « أ فمن حق عليه كلمة العذاب ا فانت تخلصه أ فانت تنقذ من فى النار » كه جمله « أ فانت تخلصه » حذف شده و جمله دوم دليل و قرينه بر آن است ، و بعضى گفته‌اند در تقدير چنين بوده است « أ فمن حقت عليه كلمة العذاب ينجو منه » .