الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
407
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
همانند اين آيه ، آيه 55 سوره عنكبوت است كه مىگويد : يَوْمَ يَغْشاهُمُ الْعَذابُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ وَيَقُولُ ذُوقُوا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ : « آن روز كه عذاب الهى از بالاى سر و از زير پا ( از هر سو ) آنها را مىپوشاند و به آنها مىگويد : بچشيد آنچه را عمل مىكرديد « ! اين در حقيقت تجسمى از حالات دنياى آنها است كه جهل و كفر و ظلم به تمام وجودشان احاطه كرده بود ، و از هر سو آنها را مىپوشاند . سپس براى تاكيد و عبرت مىافزايد : « اين چيزى است كه خداوند بندگانش را از آن بر حذر مىدارد ، اكنون كه چنين است اى بندگان من از نافرمانى من بپرهيزيد » ! ( * ( ذلِكَ يُخَوِّفُ اللَّه بِه عِبادَه يا عِبادِ فَاتَّقُونِ ) * ) . تعبير به « عباد » ( بندگان ) و اضافه آن به « خدا » آن هم به طور مكرر ، در اين آيه ، اشاره به اين است كه اگر خداوند تهديدى به عذاب مىكند آن هم به خاطر لطف و رحمت او است ، تا بندگان حق گرفتار چنين سرنوشت شومى نشوند ، و از اينجا روشن مىشود كه لزومى ندارد « عباد » را در اين آيه به خصوص مؤمنان تفسير كنيم ، بلكه شامل همگان مىشود چرا كه هيچكس نبايد خود را از عذاب الهى در امان بداند . نكتهها : حقيقت خسران و زيان ؟ خسران - چنان كه « راغب » در « مفردات » مىگويد در اصل به معنى از دست دادن سرمايه و كمبود آن است كه گاه به انسان نسبت داده مىشود و گفته مىشود « فلان كس زيان كرد » و گاه به خود عمل نسبت مىدهند و مىگويند : « تجارتش زيان كرد » .