* ( عِبادِ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا رَبَّكُمْ ) * ) ( 1 ) . آرى تقوى كه همان خويشتندارى در برابر گناه ، و احساس مسئوليت و تعهد در پيشگاه حق است نخستين برنامه بندگان مؤمن خدا مىباشد ، تقوى سپرى است در مقابل آتش و عاملى است بازدارنده در برابر انحراف ، تقوى سرمايه بزرگ بازار قيامت ، و معيار شخصيت و كرامت انسان در پيشگاه پروردگار است . در دومين دستور به مساله « احسان و نيكوكارى » در اين دنيا كه دار عمل است پرداخته ، و از طريق بيان نتيجه احسان ، مردم را به آن تشويق و تحريص مىكند و مىفرمايد : « براى كسانى كه در اين دنيا نيكى كرده‌اند حسنه و پاداش نيكوى بزرگى است » ( * ( لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هذِه الدُّنْيا حَسَنَةٌ ) * ) ( 2 ) . آرى نيكوكارى به طور مطلق در اين دنيا در گفتار ، در عمل ، در طرز انديشه و تفكر نسبت به دوستان ، و نسبت به بيگانگان ، نتيجه اش برخوردارى از پاداش عظيم در هر دو جهان است كه نيكى جز نتيجه نيك نخواهد داشت . در حقيقت تقوى يك عامل بازدارنده است ، و احسان يك عامل حركت آفرين كه مجموعا « ترك گناه » و « انجام فرائض و مستحبات » را شامل مىشود . سومين دستور تشويق به « هجرت » از مراكز شرك و كفر و آلوده به گناه است مىگويد : « زمين خداوند وسيع است » ( * ( وَأَرْضُ اللَّه واسِعَةٌ ) * ) . كه در حقيقت پاسخى است به بهانه جويان سست اراده اى كه مىگفتند

--> ( 1 ) بديهى است خطاب يا « عبادى » از ناحيه خداوند است ، و اگر به پيامبر ( ص ) مىگويد : « اين سخن را بگو » منظور اين است كه از سوى من به آنها خطاب كن . ( 2 ) غالب مفسران « * ( فِي هذِه الدُّنْيا ) * » را متعلق به « احسنوا » دانسته‌اند ، و بنا بر اين « حسنه » مطلق خواهد بود ، و هر گونه پاداش نيك در اين جهان و جهان ديگر را شامل مىشود ، و با توجه به اينكه « تنوين » در اين گونه موارد دليل بر « تفخيم و عظمت » است بزرگى اين پاداش مشخص مىشود .