الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
38
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
گناه خويش را به گردن ديگرى بيندازد ، دنباله روان رؤساء و پيشوايان خود را مقصر مىشمرند ، و پيشوايان پيروان خود را ، چنان كه در آيه بعد مىگويد : « آنها رو به سوى يكديگر مىكنند و يكديگر را مورد سؤال قرار مىدهند » ( * ( وَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ يَتَساءَلُونَ ) * ) . پيروان گمراه به پيشوايان گمراه كننده خود « مىگويند : شما شيطان صفتان از طريق نصيحت و خيرخواهى و دلسوزى و به عنوان هدايت و راهنمايى به سراغ ما مىآمديد » اما جز مكر و فريب چيزى در كار شما نبود ! ( * ( قالُوا إِنَّكُمْ كُنْتُمْ تَأْتُونَنا عَنِ الْيَمِينِ ) * ) . ما كه به حكم فطرت طالب نيكيها و پاكيها و سعادتها بوديم دعوت شما را لبيك گفتيم ، بى خبر از اينكه در پشت اين چهره خيرخواهانه چهره ديوسيرتى نهفته است كه ما را به پرتگاه بدبختى مىكشاند ، آرى تمام گناهان ما به گردن شما است ، ما جز حسن نيت و پاكدلى سرمايه اى نداشتيم و شما ديوسيرتان دروغگو نيز جز فريب و نيرنگ چيزى در بساط نداشتيد ! . واژه « يمين » كه به معنى « دست راست » يا « سمت راست » است در ميان عرب گاهى كنايه از خير و بركت و نصيحت مىآيد ، و اصولا عربها آنچه را از طرف راست به آنها مىرسيد به « فال نيك » مىگرفتند ، لذا بسيارى از مفسران جمله « * ( كُنْتُمْ تَأْتُونَنا عَنِ الْيَمِينِ ) * » : را همانگونه كه در بالا آورديم تفسير به اظهار خيرخواهى و نصيحت كردهاند . به هر حال اين يك فرهنگ عمومى است كه عضو راست و طرف راست را شريف ، و چپ را غير شريف مىشمرند ، و همين سبب شده كه يمين در نيكيها و خيرات به كار رود . جمعى از مفسران در اينجا تفسير ديگرى ذكر كردهاند و گفتهاند منظور