او است و تاكيدى است بر همان مساله توحيد . و بايد همچنين رابطه اى برقرار باشد ، چرا كه او به ما از خود ما نزديكتر است ، چنان كه قرآن مىگويد : وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْه مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ : « ما به انسان از رگ گردن او نزديكتريم » ! ( ق - 16 ) وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّه يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِه : « بدانيد خداوند ميان انسان و دل او قرار دارد » ! ( انفال - 24 ) . با اين حال نه او از ما دور است ، و نه ما از او دوريم ، تا نيازى به واسطه باشد ، او از هر كس ديگر به ما نزديكتر است ، در همه جا حضور دارد ، و در درون قلب ما جاى او است . بنا بر اين پرستش واسطه‌ها ، خواه فرشتگان و جن و مانند آنها باشند ، و خواه پرستش بتهاى سنگى و چوبى ، يك عمل بىاساس و دروغين است ، به علاوه كفران نعمتهاى پروردگار محسوب مىشود ، چرا كه بخشنده نعمت سزاوار پرستش است نه اين موجودات بىجان يا سراپا نياز . لذا در پايان آيه مىگويد : « خداوند كسى را كه دروغگو و كفران كننده است هرگز هدايت نمىكند » ( * ( إِنَّ اللَّه لا يَهْدِي مَنْ هُوَ كاذِبٌ كَفَّارٌ ) * ) . نه هدايت به راه مستقيم در اين جهان ، نه به سوى بهشت در جهان ديگر ، چرا كه خود مقدمات بسته شدن درهاى هدايت را فراهم ساخته است ، زيرا خداوند فيض هدايتش را به زمينه هايى مىفرستد كه لايق و آماده پذيرش آنند ، نه دلهايى كه آگاهانه هر گونه آمادگى را در خود نابود كرده‌اند . نكته : فرق ميان « تنزيل » و « انزال » در نخستين آيه اين سوره تعبير به « * ( تَنْزِيلُ الْكِتابِ ) * » شده است ، و در آيه دوم تعبير به « * ( أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ ) * » .