و بر اين اساس او را منزه از اين مىدانستند كه ما مستقيما او را مورد عبادت خويش قرار دهيم ، بنا بر اين بايد به كسانى روى آوريم كه ربوبيت و تدبير اين عالم از سوى خداوند بر عهده آنها گذارده شده است ، و آنها را واسطه ميان خود و او قرار دهيم . آنها را به عنوان « ارباب » و خدايان بپذيريم و پرستش كنيم تا ما را به خدا نزديك كنند ، آنها همان فرشتگان و جن و به طور كلى وجودات مقدس عالمند . سپس از آنجا كه دسترسى به اين مقدسين نيز امكانپذير نبود تمثال و سمبلى براى آنها مىساختند ، و آنها را پرستش مىكردند ، و اينها همان بتها بودند ، و چون ميان اين تمثالها و وجود مقدسين يك نوع وحدت قائل بودند بتها را نيز « ارباب » و خدايان خود مىپنداشتند . به اين ترتيب خدايان در نزد آنها همان موجودات ممكنى بودند كه از سوى خداوند عالم آفريده شده بودند ، و به زعم آنها مقربان درگاه حق و اداره كنندگان امور جهان به امر پروردگار بودند ، و خدا را رب الارباب ( خداى خدايان ) مىدانستند كه خالق و آفريدگار عالم هستى است ، و گرنه كمتر كسى از بتپرستان معتقد بود كه اين بتهاى سنگى و چوبى و يا حتى خدايان پندارى آنها يعنى فرشتگان و جن و مانند آن خالق و آفريدگار اين جهان مىباشد ( 1 ) . البته بتپرستى سرچشمه‌هاى ديگرى نيز دارد از جمله اينكه احترام فوق العاده به انبياء و نيكان گاهى سبب مىشد كه تمثال آنها را بعد از مرگشان مورد احترام قرار دهند ، و با گذشت زمان اين تمثالها جنبه استقلالى پيدا كرده ، و احترام نيز تبديل به پرستش مىشد ، و به همين علت مساله مجسمه سازى در اسلام شديدا نهى شده است .

--> ( 1 ) « تفسير الميزان » جلد 17 صفحه 247 ( با تغييراتى ) .