امكانپذير نيست . البته اگر شيطان هم نبود هواى نفس و وسوسه‌هاى نفسانى انسان را در بوته آزمايش قرار مىداد ، اما با وجود شيطان اين تنور آزمايش داغتر شد ، چرا كه شيطان عاملى است از برون و هواى نفس عاملى است از درون ! 2 - آتش كبر و غرور سرمايه هستى را مىسوزاند از مسائل فوق العاده حساسى كه در ماجراى « ابليس » و رانده شدن او از درگاه خدا جلب توجه مىكند تاثير عامل خودخواهى و غرور در سقوط و بدبختى انسان است ، به طورى كه مىتوان گفت : مهمترين و خطرناكترين عامل انحراف همين عامل است . همين بود كه شش هزار سال عبادت را در يك لحظه به نابودى كشانيد ، و همين بود كه موجودى را كه همرديف فرشتگان بزرگ آسمان بود به پستترين دركات شقاوت تنزل داد ، و مستحق لعن ابدى خداوند نمود . خودخواهى و غرور به انسان اجازه نمىدهد چهره حقيقت را آن چنان كه هست ببيند . خودخواهى سرچشمه حسادت ، و حسادت سرچشمه كينه توزى ، و كينه توزى عامل خونريزى و جنايات ديگر است . خودخواهى انسان را به ادامه خطا و اشتباه وامىدارد ، و به هنگام وجود عوامل بيداركننده همه را خنثى مىكند . خودخواهى و لجاجت فرصت توبه و جبران را از دست انسان مىگيرد ، و درهاى نجات را به روى او مىبندد ، خلاصه هر چه در باره خطر اين صفت زشت و نكوهيده گفته شود كم است . و چه زيبا فرمود امير مؤمنان على ع فعدو اللَّه امام المتعصبين ، و سلف