خواسته ابليس برآورده شود ، اما نه به طور مطلق ، كه به صورت مشروط ، چنان كه در آيه بعد مىفرمايد : « گفت تو از مهلت داده شدگانى » ( * ( قالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ ) * ) . ولى نه تا روز رستاخيز و مبعوث شدن خلايق بلكه « تا روز و زمان معينى » ( * ( إِلى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ ) * ) . در اينكه « * ( يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ ) * » چه روزى است ؟ مفسران تفسيرهاى گوناگونى دارند : بعضى آن را پايان اين جهان مىدانند ، چرا كه در آن روز همه موجودات زنده مىميرند ، و تنها ذات پاك خداوند مىماند ، چنان كه در آيه 88 سوره قصص مىخوانيم « كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَه » و به اين ترتيب به قسمتى از خواسته ابليس ترتيب اثر داده شده . بعضى احتمال داده‌اند منظور از آن روز قيامت است ، ولى اين احتمال نه با ظاهر آيات مورد بحث مىسازد كه لحن آن نشان مىدهد با تمام خواسته او موافقت نشد ، و نه با آيات ديگر قرآن كه خبر از مرگ عموم زندگان در پايان اين جهان مىدهد . اين احتمال نيز وجود دارد كه آيه فوق اشاره به زمانى باشد كه هيچكس جز خدا نمىداند . ولى تفسير اول از همه مناسبتر است لذا در روايتى كه در تفسير برهان از امام صادق ع نقل شده آمده است كه ابليس بين نفخه اول و دوم مىميرد ( 1 ) . اينجا بود كه ابليس مكنون خاطر خود را آشكار ساخت ، و هدف نهائيش را

--> ( 1 ) « تفسير برهان » جلد 2 صفحه 342 .