شده ، و خلاصه خاك منبع انواع بركات است ، در حالى كه آتش با تمام اهميتى كه در زندگى دارد هرگز به پاى آن نمىرسد ، و تنها ابزارى است براى استفاده كردن از منابع خاكى ، آن هم ابزارى خطرناك و ويرانگر ، تازه مواد آتشزا غالبا از بركت زمين به وجود آمده ( هيزم ، ذغال نفت و مانند آنها ) . ثالثا : مساله ، مساله اطاعت فرمان پروردگار ، و انجام اوامر او است ، همه مخلوق و بنده او هستند و بايد سر به فرمان او داشته باشند . به هر حال اگر استدلال ابليس را بشكافيم سر از كفر عجيبى در مىآورد ، او با اين سخن خدا مىخواست هم حكمت خدا را نفى كند ، و هم امر او را ( نعوذ باللَّه ) بىمأخذ بشمرد ، و اين موضعگيرى دليل بر نهايت جهل او است ، چرا كه اگر مىگفت : هواى نفس من مانع شد ، يا كبر و غرور به من اجازه نداد ، و مانند اينها ، تنها اعتراف به يك گناه كرده بود ، اما اكنون كه براى توجيه عصيانش به نفى حكمت پروردگار و علم و دانش او مىپردازد نشان مىدهد كه به پستترين مرحله كفر سقوط كرده است . بعلاوه مخلوق در برابر خالق از خود استقلالى ندارد ، هر چه دارد از اوست ، و لحن ابليس نشان مىدهد كه او براى خود حاكميت و استقلال در مقابل حاكميت پروردگار قائل بوده است ، و اين يكى ديگر از سرچشمه‌هاى كفر است . به هر حال عامل گمراهى شيطان معجونى از « خودخواهى » و « غرور » و « كبر » و « جهل » و « حسد » بود ، اين صفات شيطانى دست به دست هم دادند و او را كه ساليان دراز همنشين ملائكه ، بلكه معلم آنان بود از آن اوج و افتخار پائين كشيدند ، و چه خطرناك است اين اوصاف زشت در هر جا كه پيدا شود ؟ ! به فرموده على ع در يكى از خطبه‌هاى « نهج البلاغه » : « او هزاران سال عبادت پروردگار كرده بود ، اما يك ساعت تكبر همه آنها را به آتش كشيد