الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

33

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

و يا همفكران و همكاران و همشكلان آنها ، زيرا اين كلمه به هر دو معنى آمده است ، چنان كه در سوره واقعه آيه 7 مىخوانيم « وَكُنْتُمْ أَزْواجاً ثَلاثَةً » : « شما روز قيامت به سه گروه تقسيم مىشويد » . بنا بر اين مشركان ، با مشركان ، و بدكاران و تاريكدلان ، با اشباه و نظائر خود در صفوفى به سوى جهنم گسيل مىشوند . و يا اينكه منظور شياطينى است كه هم شكل و هم عمل آنها بودند . در عين حال اين معانى سه گانه با هم منافاتى ندارد و ممكن است در مفهوم آيه جمع باشد . جمله « * ( ما كانُوا يَعْبُدُونَ ) * » اشاره به معبودهاى مشركان اعم از بتها و شياطين و انسانهاى جبارى همچون فراعنه و نمرودان است ، و تعبير به « * ( ما كانُوا يَعْبُدُونَ ) * » ( چيزهايى را كه مىپرستيدند ) ممكن است به خاطر اين باشد كه اغلب معبودهاى آنها موجودات بيجان و غير عاقل بوده ، و اين تعبير به اصطلاح به خاطر « تغليب » است . « جحيم » به معنى دوزخ از ماده « جحمه » ( بر وزن ضربه ) به معنى « شدت برافروختگى آتش » گرفته شده است . جالب اينكه تعبير مىكند آنها را به « صراط جحيم » هدايت كنيد ، چه عبارت عجيبى ؟ يك روز به سوى « صراط مستقيم » هدايت شدند ولى پذيرا نگشتند ، اما امروز بايد به « صراط جحيم » هدايت شوند و مجبورند بپذيرند ! اين سرزنشى است گرانبار كه اعماق روح آنها را مىسوزاند .