الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

183

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

داريم « ( * ( وَإِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ ) * ) . « و ما همگى تسبيح او مىگوئيم ، و او را از آنچه لايق ذات پاكش نيست منزه مىشمريم » ( * ( وَإِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ ) * ) . آرى ما بندگانيم كه جان و دل بر كف داريم ، همواره چشم بر امر ، و گوش بر فرمانش سپرده‌ايم ، ما كجا و فرزندى خدا كجا ؟ ما او را از اين نسبتهاى زشت و دروغين منزه مىشمريم ، و از اين خرافات و اوهام مشركان متنفر و بيزاريم . در حقيقت آيات سه گانه فوق به سه قسمت از صفات فرشتگان اشاره مىكند : نخست اينكه هر كدام رتبه و منزلتى دارند كه از آن تجاوز نمىكنند . ديگر اينكه آنها دائما آماده اطاعت فرمان خدا در عرصه آفرينش و اجراى اوامر او در پهنه عالم هستى هستند . اين سخن شبيه چيزى است كه در آيه 26 و 27 سوره انبياء آمده است « بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ لا يَسْبِقُونَه بِالْقَوْلِ وَهُمْ بِأَمْرِه يَعْمَلُونَ » : « آنها بندگان شايسته خدا هستند كه در سخن بر او پيشى نمىگيرند ، و فرمان او را عمل مىكنند . سوم اينكه آنها پيوسته تسبيح خدا مىگويند و او را از آنچه لايق مقامش نيست منزه مىشمرند . از آنجا كه اين دو جمله ( * ( إِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ وَإِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ ) * ) از نظر ادبيات عرب مفهومش « حصر » است ، بعضى از مفسران از آن چنين استفاده كرده‌اند كه فرشتگان با اين عبارت مىخواهند بگويند تنها ما مطيع فرمان خدا هستيم و تسبيحكننده واقعى او نيز مائيم ، اشاره به اينكه « اطاعت » و « تسبيح » بنى آدم در برابر كار فرشتگان چيز قابل ملاحظه اى نيست . قابل توجه اينكه جمعى از مفسران ذيل اين آيات حديثى از پيامبر گرامى