منحرف سازيد « ( * ( ما أَنْتُمْ عَلَيْه بِفاتِنِينَ ) * ) ( 1 ) . « مگر آنها كه مىخواهند در آتش دوزخ بسوزند » ! ( * ( إِلَّا مَنْ هُوَ صالِ الْجَحِيمِ ) * ) . اين آيات - بر خلاف آنچه طرفداران مسلك جبر پنداشته‌اند - دليلى است بر ضد اين مكتب ، و اشاره اى است به اين حقيقت كه هيچ كس نمىتواند خود را در برابر انحرافات معذور بداند ، و ادعا كند مرا فريب داده و به بتپرستى كشانده‌اند ، مىگويد : شما بتپرستان توانايى بر « فتنه » و فريب اشخاص نداريد ، مگر آنها كه با اراده خود راه دوزخ را پيش گيرند . شاهد اين سخن تعبير « * ( صالِ الْجَحِيمِ ) * » است ، زيرا در اصل « صالى » به صورت اسم فاعل بوده ، و معمولا هنگامى كه صيغه اسم فاعل را در مورد موجود عاقلى به كار مىبرند مفهومش انجام كارى از روى اراده و اختيار است ، همانند « قاتل » و « جالس » و « ضارب » ، بنا بر اين « صال الجحيم » يعنى كسى كه مايل است خود را به آتش دوزخ بسوزاند ، و به اين ترتيب راه عذر را بر همه منحرفان مىبندد .

--> ( 1 ) اين آيه و آيه فوق و آيه بعد از نظر تركيب نحوى طبق مشهور چنين است : « ما » در « ما تعبدون » « ماء موصوله » و عطف بر اسم « ان » است ، و جمله « * ( ما أَنْتُمْ عَلَيْه بِفاتِنِينَ ) * » خبر آن مىباشد ، با اين قيد كه ما در « ما انتم » نافيه است ، و ضمير « عليه » به خداوند بر مىگردد و مجموعا چنين نتيجه مىدهد : انكم و آلهتكم التي تعبدونها لا تقدرون على اضلال احد على اللَّه بسببها الا من يحترق بنار الجحيم بسوء اختياره - بعضى ديگر آيه « * ( فَإِنَّكُمْ وَما تَعْبُدُونَ ) * » را جمله مستقلى دانسته‌اند كه مفهومش اين مىشود شما با معبودهايتان باشيد ، سپس در آيه بعد مىگويد : نمىتوانيد به وسيله آن كسى را گمراه كنيد مگر آنها كه مىخواهند دوزخى باشند .