الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

176

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

« جز توصيفى كه بندگان مخلص خدا ( از روى آگاهى و معرفت در مورد او دارند ) هيچ توصيفى شايسته ذات مقدسش نيست » ( * ( إِلَّا عِبادَ اللَّه الْمُخْلَصِينَ ) * ) . به اين ترتيب هر گونه توصيفى كه مردم در باره خدا مىكنند نادرست است ، و خداوند از آن پاك و منزه است ، جز توصيفى كه بندگان مخلص از او دارند ، بندگانى كه از هر گونه شرك و هواى نفس و جهل و گمراهى مبرا هستند ، و خدا را جز به آنچه خودش اجازه داده توصيف نمىكنند ( 1 ) . در باره « * ( عِبادَ اللَّه الْمُخْلَصِينَ ) * » ذيل آيه 128 همين سوره بحثى داشته‌ايم . آرى براى شناخت خدا نبايد دنبال خرافاتى افتاد كه از اقوام جاهلى باقى مانده و انسان از بيان آنها شرم دارد ، بايد به سراغ بندگان مخلصى رفت كه گفتار آنها روح انسان را به اوج آسمانها پرواز مىدهد ، و در نور وحدانيت او محو مىسازد ، هر گونه شائبه شرك را از دل مىشويد ، و هر گونه « تجسم » و « تشبيه » را از فكر مىزدايد . بايد به سراغ سخنان پيامبر ص و خطبه‌هاى نهج البلاغه على ع و دعاهاى پر مغز امام سجاد ع در صحيفه سجاديه رفت ، و در پرتو توصيفهاى اين بندگان خدا ، خدا را شناخت . امير مؤمنان على ع در يك جا مىفرمايد : « لم يطلع العقول على تحديد صفته ، و لم يحجبها عن واجب معرفته ، فهو الذى تشهد له اعلام الوجود ، على اقرار قلب ذى الجحود ، تعالى اللَّه عما يقوله المشبهون به و الجاحدون له علوا كبيرا : « نه عقول را بر كنه صفات خويش آگاه ساخته ، و نه آنها را از معرفت و شناختش باز داشته ، او است كه نشانه‌هاى عالم هستى دلهاى منكران را بر اقرار

--> ( 1 ) بنا بر اين تفسير ، جمله * ( إِلَّا عِبادَ اللَّه ) * استثناء از ضمير « يصفون » است ، ولى بعضى آن را استثناى از ضمير در « محضرون » دانسته‌اند و تفسيرهاى مختلفى از آن دارند ، اما تفسير اول مناسبتر به نظر مىرسد و در هر حال استثناء « منقطع » است .