جنس مخالف در انسان وجود دارد نشانه اين است كه جنس مخالفى در خارج هست ، و گرنه جاذبه و كشش بدون چيزى كه به آن مجذوب گردد با حكمت آفرينش سازگار نيست . از سوى ديگر هنگامى كه تاريخ بشر را از زمانهاى دور دست و قديميترين ايام بررسى مىكنيم نشانه‌هاى فراوانى بر اعتقاد راسخ انسان به زندگى پس از مرگ مىيابيم . آثارى كه از انسانهاى پيشين - حتى انسانهاى قبل از تاريخ - امروز در دست ما است ، مخصوصا طرز دفن مردگان ، كيفيت ساختن قبور ، و حتى دفن اشيايى همراه مردگان ، گواه بر اين است كه در درون و جدان ناآگاه آنها اعتقاد به زندگى بعد از مرگ نهفته بوده است . يكى از روانشناسان معروف مىگويد : « تحقيقات دقيق نشان مىدهد كه طوائف نخستين بشر داراى نوعى مذهب بوده‌اند ، زيرا مردگان خود را به طرز مخصوص به خاك مىسپردند و ابزار كارشان را در كنارشان مىنهادند ، و به اين طريق عقيده خود را به وجود دنياى ديگر به ثبوت مىرساندند » ( 1 ) . اينها نشان مىدهد كه اين اقوام زندگى پس از مرگ را پذيرفته بودند ، هر چند در تفسير آن راه خطا مىپيمودند ، و چنين مىپنداشتند كه آن زندگى درست شبيه همين زندگى است . به هر حال اين اعتقاد قديمى ريشه دار را نمىتوان ساده پنداشت و يا صرفا نتيجه يك تلقين و عادت دانست . از سوى سوم وجود محكمه درونى به نام « و جدان » گواه ديگرى بر فطرى بودن معاد است . هر انسانى در برابر انجام كار نيك در درون وجدانش احساس آرامش مىكند ،

--> ( 1 ) جامعه شناسى ساموئيلكنيك صفحه 192 ( با كمى تلخيص ) .